Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Edición impresa >

Os datos, informacións, interpretacións e cualificacións que aparecen nesta información corresponden exclusivamente ao momento en que se realizaron e teñen, polo tanto, unha vixencia limitada.

Doazón de órganos : Aumenta-las doazóns, necesidade urxente

O ano pasado morreron 271 persoas en lista de espera e o 20% dos escasos cadáveres aptos para a doazón non se utilizan porque os familiares se negan

Preguntas con resposta

¿Quen xestiona os transplantes?

A Organización Nacional de Transplantes (ONT), que coordina as actividades de Doazón, Extracción, Preservación, Distribución, Intercambio e Transplante de órganos e tecidos dentro do sistema sanitario español.
A súa estructura divídese en tres niveis: Coordinación Nacional, Coordinación Autonómica e Coordinación Hospitalaria.
Todo o proceso realízase respectando os dereitos establecidos no artigo 10 da Lei 14/1986, do 25 de abril, Xeral de Sanidade, xunto ás normas e principios expostos na Lei 30/1979, do 27 de outubro, en relación ós principios que deben rexer na doazón: Voluntariedade, Información, Gratuidade, Consentimento dos doantes, Finalidade Terapéutica, Ausencia de ánimo de lucro e Anonimato. A ONT garante a distribución e adxudicación de órganos e tecidos para transplante, utilizando os seus coñecementos técnicos e o principio ético de equidade.

¿Como se establece a orde dos transplantes?

Os transplantes renais adxudícanse localmente. Hai 40 centros en todo o país. A razón pola que o centro de transplantes decide é porque a isquemia (diminución transitoria ou permanente da rega sanguínea) que sofre o órgano é menor.
Para os transplantes extrarrenais, a lista de espera establécea a ONT, que segue un sistema de prioridades. En primeiro lugar atópanse as afectacións clínicas que marcan a urxencia para todo o país, en segundo as urxencias segundo a zona (hai 6 zonas en toda España) e, finalmente, o transplante selectivo que se realiza de xeito local.
As prioridades nas doazóns establécense en función das compatibilidades existentes entre o transplantado e o doante, tamaño, idades, sexo, etc., para que encaixen o mellor posible, sempre desde un punto de vista médico. Cada ano realízase unha reunión para revisa-los criterios que se seguen para realiza-los transplantes, co fin de que ningunha parte da poboación resulte discriminada.
Os transplantes máis problemáticos son os realizados a nenos, a pacientes do grupo sanguíneo 0 e ós intestinais e pulmonares.

¿Como se localizan os potenciais doantes?

Cómpre unha comunicación rápida e directa. Realízase un seguimento da mortalidade na UCI (Unidade de Coidados Intensivos) e da morte encefálica. Para que o doante sexa apto debe superar probas que garantan que non se transmiten enfermidades tumorais ou infecciosas que prexudiquen ó receptor. Tan só o 1% dos cadáveres é apto para ser doante, por iso é tan importante contar cun sistema de localización axeitado co fin de minimiza-la perda de doantes potenciais. E para a extracción dos órganos cómpre respectar trámites legais, que varían en función da causa da morte. Unha morte violenta precisa o consentimento xudicial para a extracción de órganos, xa que pode afectar á obtención de probas). Como paso final, cómpre a posta en marcha do programa de extracción e de implante.
Non se lle consulta á familia a posibilidade da doazón se previamente non se constatou que o falecido é apto para a doazón.

¿Onde informármonos?

Hai organizacións de doantes de transplantados en tódalas comunidades autónomas. Pódese obter información sobre enderezos e teléfonos na páxina web da ONT ou en calquera centro sanitario. O carné de doante pódese solicitar nestas asociacións, nos centros sanitarios e na páxina web da ONT.

¿Que fan e que opinan as asociacións de doantes?

  • Aseguran que as campañas de captación son efectivas, xa que achegan a necesidade das doazóns á poboación e sensibilizan ó respecto.
  • A axuda ós enfermos en espera de transplante é un fin común a tódalas asociacións, e algunhas inclúen tamén a axuda ós transplantados e ós seus familiares.
  • O principal apoio que proporcionan é psicolóxico, xa que o contacto con outros transplantados axuda a enfrontarse tanto ó futuro transplante coma ó postoperatorio deste. Algunhas asociacións colaboran economicamente coas familias desprazadas con motivo da intervención cirúrxica e mesmo contan con pisos de acollida durante o tempo que dura a operación
  • Algunhas asociacións reclaman un maior número de hospitais transplantadores, aínda que as máis das consultadas o considera abondo, e outras aluden a que estes hospitais están moi afastados do lugar de residencia e ós gastos que xeran como un importante problema para a familia da persoa á que se lle efectúa un transplante.
  • Din que o carné de doante é só unha declaración de intencións que en caso de falecemento do doante servirá para pór en coñecemento da familia as súas intencións ó respecto. A maioría das asociacións coidan que sería conveniente que este documento fose vinculante, xa que é un fiel reflexo da vontade do doante. Pero outras defenden o dereito dos familiares a transmiti-la vontade do defunto, que podería cambiar de opinión antes de falecer. Hainas que consideran que este problema se podería solucionar co testamento vital, que é unha declaración de intencións en vida e que declararía a intencionalidade, sen posibilidade de refutación por parte dos seus achegados.
  • A opinión sobre a cobertura dos medios de comunicación ás campañas de divulgación da doazón de órganos é dispar. Algunhas asociacións indican o interese que esperta o tema, mentres que outras se queixan pola pouca atención que se lles presta.
  • Case tódalas asociacións cren que a información para facerse doante non é a adecuada, subliñan a necesidade de realizar campañas con máis medios e solicitan un maior interese por parte das administracións públicas.
  • Algunhas sinalan que o principal problema non está no número de doazóns, senón nas que non se poden realizar (o 20% das posibles) pola negativa dos familiares.
  • Todas coinciden en que a familia do doante non debe coñecer ó destinatario dos órganos do seu parente.
  • Ningunha considera que o tráfico de órganos exista nos países desenvolvidos.
  • Afirman que a doazón debe ser un tema do que se fale na familia, para que cando sexa preciso toma-la decisión da doazón esta teña maiores posibilidades de ser positiva.
  • Segundo as asociacións, as principais razóns que motivan a negativa das familias á doazón son a falta de información e a situación emocional na que se atopan os familiares, recoñecendo tamén outros factores como o medo ou as crenzas relixiosas. Doutra banda, os motivos que contribúen a unha resposta afirmativa son a solidariedade e as experiencias próximas, así como o feito de contar na familia con doantes.

¿Como entrar en contacto coas asociacións máis próximas?

A ONT atende no teléfono 91 314 24 06. Pódeselles remitir tamén unha mensaxe electrónica a ont@msc.es, solicitando información ó respecto. A ONT posúe un rexistro de asociacións subdividido en rexións.

Problemas que xorden nos transplantes

Incompatiblidades, rexeitamentos e postoperatorio

O transplante comporta riscos, uns relacionados coa intervención cirúrxica e outros coa resposta inmunolóxica do paciente. O rexeitamento dáse cando o organismo do receptor identifica o órgano transplantado como un elemento alleo. O rexeitamento débese á diferencia entre o código xenético do doante e o do receptor do órgano. Os antíxenos das células transplantadas alertan ó sistema inmunolóxico do transplantado ó non recoñeceren o órgano como propio. A consecuencia do rexeitamento é unha intensa reacción inflamatoria, que destruirá o órgano. Hai varios tipos de rexeitamento: o hiperagudo ten como consecuencia inmediata a perda do órgano e é producido pola presencia no receptor de defensas contra o órgano transplantado que xa existen antes de se poñeren en contacto; detéctanse mediante unha proba cruzada antes de realiza-la intervención. O rexeitamento agudo prodúcese durante os primeiros meses do transplante, aínda que debido ós avances nos medicamentos inmunosupresores adoita ser máis leve e de mellor tratamento; afecta a entre un 20% e un 45% dos pacientes e depende do órgano transplantado. O rexeitamento crónico sobrevén despois do transplante e amosa unha evolución lenta, pero pode provoca-lo fracaso do transplante. A maioría dos factores de risco (factores inmunolóxicos, trastornos circulatorios, hipertensión arterial) pódense evitar ou tratar. Para reduci-la posibilidade de rexeitamento, redúcese a acción dos mecanismos de defensa co fin de que o corpo vaia asumindo o órgano como propio. Este proceso require varios anos e o uso de medicamentos inmunosupresores. Non se pode suprimi-la inmunidade por completo, xa que os pacientes sufrirían infeccións frecuentes que dificultarían a viabilidade do proxecto. Hoxe disponse de inmunosupresores que reducen a inmunidade só na medida necesaria para evita-lo rexeitamento sen expo-lo paciente a esas infeccións. Este sistema non é perfecto, e o paciente pode sufrir leves rexeitamentos, sobre os que se mantén unha vixilancia constante. O fin dos inmunosupresores é evita-lo rexeitamento sen favorece-lo risco de infección. Non hai un tratamento estándar, polo que cómpre realizar probas e medi-las consecuencias. As medicións da actividade dos inmunosupresores realízase mediante análises que estudian os linfocitos.

Os inmunosupresores tómanse desde o primeiro día da intervención, xeralmente antes da cirurxía, e despois do transplante. Pasadas as primeiras semanas do transplante, chegan os momentos máis delicados para o transplantado: poden aparecer infeccións oportunistas, semellantes ás dos individuos sans, se ben os transplantados deben acudir ó médico ante calquera síntoma de alerta. Os medicamentos máis empregados son os corticoides, que, amais de teren un efecto inmunosupresor, tamén exercen un efecto antiinflamatorio.

Postoperatorio

Trala intervención cirúrxica, o paciente é trasladado á unidade de coidados intensivos postoperatorios, onde se recupera da anestesia e se lle evita a dor que xera a operación. Permanecerá nesta unidade ata o seu traslado á planta. A duración estándar do ingreso no hospital varía segundo o tipo de transplante. Durante o tempo en que permanece hospitalizado, o paciente recupérase da intervención e recibe instruccións para un correcto funcionamento do transplante, xa que durante o resto da súa vida deberá seguir uns estrictos hábitos e medicación.

Paxinación dentro deste contido

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións