Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Edición impresa >

Os datos, informacións, interpretacións e cualificacións que aparecen nesta información corresponden exclusivamente ao momento en que se realizaron e teñen, polo tanto, unha vixencia limitada.

: Cada bocado deixa unha pegada no planeta

CALQUERA ACCIÓN COTIÁ DEIXA UNHA MARCA NO MUNDO QUE NOS RODEA. E, EN CONCRETO, OS NOSOS HÁBITOS ALIMENTARIOS ESTÁN ‘DEVORANDO’ O PLANETA. PEQUENOS CAMBIOS NAS NOSAS OPCIÓNS DE COMPRA AXUDARANNOS A LEVAR UNHA DIETA MÁIS RESPECTUOSA CO MEDIO.

Pode parecer unha receita sinxela: biscoito, chocolate e nata. Pero, se temos en conta as materias primas (cacao, fariña, ovos, azucre…) que usamos na nosa cociña xunto coa auga e a enerxía necesaria para producir cada ingrediente, un simple anaco de torta necesita máis recursos dos que poderiamos chegar a imaxinar. Pero non sempre somos conscientes diso: calquera produto ou acción cotiá –desde comer ata trasladarnos ao traballo ou vestirnos– require unha gran cantidade de recursos e deixa un rastro no mundo que nos rodea. Para calculalo utilízase a pegada ambiental, un amplo concepto que mide o impacto xeral que unha actividade ten sobre o medio, axudando a definir se é sostible ou non. O concepto de “pegada” engloba varias categorías de impacto no medio.

  • Pegada ecolóxica. Mide a superficie produtiva de cultivos, pastos, bosques, zonas pesqueiras e áreas de infraestruturas necesarias para producir os recursos que consumimos, e a área requirida para asimilar os residuos que xeramos. Por exemplo, a superficie que se necesita para xerar os pastos necesarios na produción un litro de leite (incluído o seu envase).
  • Pegada de carbono. Avalía a cantidade de emisións de gases de efecto invernadoiro, medida en toneladas de CO2 equivalente (inclúe todos os gases causantes do efecto invernadoiro, como o metano, o óxido nitroso, os hidrofluorocarburos…), que emitimos de forma directa ou indirecta como consecuencia do desenvolvemento de cada actividade que realizamos. Continuando co exemplo do leite, durante toda a produción dun litro de leite (desde a gandería ata a industria e o transporte) emítense 1,6 kg de CO2 á atmosfera.
  • Pegada hídrica. Calcula o consumo de auga doce empregada na produción dos bens e servizos que consumimos. Segundo datos da organización Water Footprint Network, para producir ese litro de leite utilízanse 1 020 litros de auga. A Unión Europea reduce esa cifra a 352 litros. Estas cifras inclúen non só a auga incorporada ao produto, senón a que se contaminou, a que se devolve a outra conca ou ao mar e, ata, a evaporada en todos os procesos.
  • Pegada ambiental. As dúas anteriores inclúense na pegada ambiental, que valora o impacto global que a produción e o consumo teñen sobre o medio considerando distintos indicadores, como o consumo de auga, de enerxía ou as emisións de gases de efecto invernadoiro. Por exemplo, a pegada ambiental dese litro de leite engloba desde a auga, a superficie de chan ou a electricidade empregados na súa produción ata a queima de combustibles fósiles para o seu transporte ou os residuos dos seus envases.

A pegada dos alimentos

Como vimos, toda acción deixa unha marca concreta no planeta, que pode traducirse en quentamento global orixinado pola emisión de gases de efecto invernadoiro (pegada de carbono), en termos de esgotamento de recursos ou con parámetros como a degradación da capa de ozono, entre outros. Tomándoo por separado, cada impacto pode ofrecer unha perspectiva parcial da pegada ambiental global dun alimento. É dicir, se consideramos unicamente a súa pegada de carbono ou a súa pegada hídrica poderiamos estar a obviar impactos relevantes noutro punto do ecosistema. Para ter unha visión máis ampla, a UE traballa no desenvolvemento dunha metodoloxía harmonizada para calcular a pegada ambiental, incluíndo todo o seu ciclo de vida, desde a extracción das materias primas ata os residuos tras o seu consumo, así como 15 categorías de impacto distintas.

“O seu cálculo require unha gran cantidade de datos”, afirma Saioa Ramos, investigadora de Azti, un centro tecnolóxico especializado na cadea de valor da alimentación. “Se falamos de iogur, por exemplo, é necesario coñecer os datos de todas as granxas ás que a empresa láctea lle compra o leite, e o tipo e orixe das materias primas dos pensos. Tamén, a distancia e os modelos de camión que se utilizan para transportala. Unha vez na fábrica, hai que contar con electricidade, gas natural, auga…, e cos envases. Sen esquecer os quilómetros que percorren ata o supermercado e ata o noso fogar”, explica a experta.

Da dificultade para solicitar estes datos xorde o proxecto ElikaPEF –liderado por Eroski e coordinado por Azti–, un sistema avanzado para o cálculo, información e verificación da pegada ambiental de produtos alimentarios no País Vasco. “Consiste nunha ferramenta que lles facilita ás empresas a recompilación dos datos para calcular o impacto ambiental dos seus produtos”, comenta Ramos. Coñecer estes impactos permítelles ás empresas deseñar medidas e estratexias para reducilos, incluíndo procesos máis eficientes e con menor pegada ambiental. Para guiar os consumidores, o desenvolvemento da pegada ambiental da UE tamén dá a posibilidade da creación dunha etiquetaxe similar a Nutri-Score, o sistema que mide a calidade nutricional dun alimento. Esta etiqueta ambiental axudaranos a tomar eleccións de compra responsables tendo en conta aspectos que van máis aló da orixe ou o material do envase e que teñen un gran peso na pegada que xeran.

Canta auga fai falta para producir alimentos?

Desde a obtención de materias primas ata chegar ao consumidor final, todo o proceso de produción dun alimento provoca un gasto de auga doce. Pero a pegada hídrica non é igual en todos os produtos.

  • Tomate: 217 l/kg
  • Leituga: 237 l/kg
  • Patacas: 287 l/kg
  • Mazá: 822 l/kg
  • Pan: 1.608 l/kg
  • Pasta: 1.849 l/kg
  • Arroz: 2.497 l/kg
  • Tenreira: 15.415 l/kg
  • Chocolate: 17.196 l/kg

 

Fonte: Water Footprint Network.

Paxinación dentro deste contido

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións