Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Papereko argitalpena >

Los datos, informaciones, interpretaciones y calificaciones que aparecen en esta información corresponden exclusivamente al momento en que se realizaron y tienen, por tanto, una vigencia limitada.

: Mokadu bakoitzak arrastoa uzten du planetan

EGUNERO EGITEN DUGUN EKINTZA TXIKIENAK ERE ONDORIO BAT DAKARKIO GURE INGURUARI. ETA, ZEHAZKI, ELIKADURA ARLOKO OHITURAK PLANETA ‘IRENSTEN’ ARI DIRA. EROSTEKO ORDUAN EGITEN DITUGUN HAUTUETAN ALDAKETA TXIKI BATZUK EGINDA, INGURUMENA GEHIAGO ERRESPETATZEN DUEN DIETA EGIN AHALKO GENUKE

Errezeta hau oso sinplea irudituko zaio agian norbaiti: bizkotxoa, txokolatea eta esne gaina. Baina sukaldean erabiltzen ditugun lehengaiak kontuan hartzen baditugu (kakaoa, irina, arrautzak, azukrea…), eta horri eransten badiogu osagai bakoitza egiteko erabiltzen den ura eta energia, ohartuko gara tarta zati batek baliabide asko behar izaten duela, inork uste duen baino askoz gehiago. Baina beti ez gara horretaz ohartzen: edozein produktuk edo egunero egiten dugun edozein ekintzak -jatea, janztea, lanera joatea… – baliabide asko eskatzen du, eta arrasto bat uzten du gure inguruan. Eragin hori kalkulatzeko, ingurumenaren gaineko arrastoa erabiltzen da; kontzeptu zabala da, eta horren bidez neurtzen da jarduera batek ingurumenaren gain duen eragin orokorra, eta lagundu egiten du zehazten jasangarria den edo ez. “Arrastoaren” kontzeptuak ingurumenaren gaineko eragina biltzen du arlo batean baino gehiagotan.

  • Arrasto ekologikoa. Kontsumitzen ditugun baliabideak ekoizteko zenbat gainazal behar den neurtzen du (landaketa eremuak, larreak, basoak, arrantza guneak eta beharrezko azpiegiturak), eta zenbateko eremua behar den sortzen ditugun hondakinak bereganatzeko. Adibidez, zenbateko gainazala behar den litro bat esne ekoizteko adina larre izateko (esnearen ontzia egiteko behar diren baliabideak ere sartzen dira hor).
  • Karbono arrastoa. Berotegi efektuko gasen isuri kopurua neurtzen du; egiten dugun jarduera bakoitzarekin zuzenean edo zeharka isurtzen den karbonoa da, eta CO2 tonatan neurtzen da. Esnearen adibidearekin jarraituz, esne litro bat ekoizteko prozesu guztian (hasi abeltegitik eta industria eta garraioraino), 1,6 kg CO2 isurtzen dira atmosferara.
  • Arrasto hidrikoa. Kontsumitzen ditugun ondasun eta zerbitzuetan zenbat ur geza erabiltzen dugun kalkulatzen du. Water Footprint Network erakundeak emandako datuen arabera, 1.020 litro ur erabiltzen dira esne litro hori ekoizteko. Europako Batasunak 352 litrora murrizten du zifra hori. Hor barrenean sartzen da produktuari eransten zaion ura, kutsatzen dena, itsasora edo beste arro batera itzultzen dena eta baita prozesu guztietan lurruntzen dena ere.
  • Ingurumenaren gaineko arrastoa. Aurreko biak ingurumenaren gaineko arrastoan sartzen dira, zeinak neurtu egiten duen ekoizpenak eta kontsumoak ingurumenean duten era gina, adierazle bat baino gehiago kontuan hartuta, adibidez ur kontsumoa, energia kontsumoa eta berotegi efektuko gasen isuriak. Esne litro horrek ingurumenean uzten duen arrastoaren barrenean sartzen da, adibidez, zenbat ur, gainazal eta argindar behar izan den ekoizpenean, zenbat erregai fosil erre den garraiatzean eta zenbat hondakin sortuko duten ontziek.

Gainditu egin ditugu lurraren mugak

WWF gobernuz kanpoko erakundeak Living Planet Report izeneko txostena argitaratzen du (Planeta Bizia), eta hor esaten duenez, gure arrasto ekologikoa ia %190 handitu da azken 50 urteetan. Horrek esan nahi du natura muga-mugara eramaten ari garela, sortzeko gai den baino gehiago ari garelako kontsumitzen. Hain zuzen, uztailaren 29an, gizateriak ahitu egin zituen Lurrak urte osorako eskain zitzakeen baliabideak. Lurraren Gehiegizko Gaitasunaren Eguna esaten zaio, eta Global Footprint Network (GFN) erakundeak kalkulatzen du. Data hori bi hilabete aurreratu da azken 20 urteetan. Kontsumoak erritmo horri jarraituz gero, 1,75 planeta beharko genituzke gure beharrizanak asetzeko. Data hori asko aldatzen da herrialdetik herrialdera. Qatar, adibidez, otsailaren 11n sartzen da defizit ekologikoan, eta Indonesia, berriz, abenduaren 18raino heltzen da behar baino baliabide gehiago erabili gabe. Japoniarrek, berriz, berea bezalako 7,7 herrialde behar dituzte beren beharrizanak asetzeko, eta Txinaren hedadura duten lau herrialde beharko lirateke urtero hango herritarren eskariak asetzeko. Espainiako Estatuan aurreikuspenak ez dira askoz hobeak. Maiatzaren 18rako agortuta zituen urte osorako baliabideak. Egun hori iritsi bitartean, Espainiaren neurriko 2,9 herrialdek behar luketena xahutuz bizi izan ziren herritarrak, datu hori eman du Global Footprint Network erakundeak.

Elikagaien arrastoa

Ikusi dugun bezala, ekintza orok arrasto jakin bat uzten du planetan: izan daiteke berokuntza globala eragitea, berotegi efektuko gas isurien ondorioz (karbono arrastoa), izan liteke baliabideak agortzea edo ozono geruza hondatzea, besteren artean. Bereizita hartuz gero, eragin edo inpaktu bakoitzak alderdi bat islatzen du, elikagai batek uzten duen arrasto globalaren zati bat. Hau da, elikagai horren karbono arrastoa edo arrasto hidrikoa bakarrik hartzen badugu kontuan, bazterrean uzten ariko ginateke ekosistemari eragiten zaizkion beste kalte nabarmen batzuk. Ikuspegi osoagoa edukitzeko, Europako Batasuna metodologia harmonizatu bat lantzen ari da ingurumenaren gaineko arrastoa kalkulatzeko, eta bizi ziklo osoa sartzen du hor, hasi lehengaiak ateratzen diren unetik eta kontsumitu ondoren sortzen diren hondakinetaraino, eta tartean, beste 15 eragin mota hartzen ditu kontuan. “Datu asko behar da kalkulu hori egiteko”, baieztatu du Saioa Ramosek, Azti erakundeko ikertzaileak (elikaduraren balio katean espezializatua dagoen zentro teknologikoa da). “Jogurtaz ari garenean, adibidez, beharrezkoa da eskuetan izatea esnearen arloan diharduen enpresa horrek esnea erosten dien etxalde guztien datuak, eta pentsuak egiteko erabiltzen diren lehengai guztiak nolakoak diren eta nondik datozen. Baita zenbateko distantziak egiten dituzten garraioan eta nolako kamioiak erabiltzen diren ere. Behin fabrikara iritsita, kontuan hartu behar dira argindarra, gas naturala, ura… eta ontziak. Eta ez da ahaztu behar supermerkatura eta gure etxeetara iristeko egiten duten bidea ere”, azaldu du adituak. Datu horiek biltzeko zailtasunari erantzuteko sortu da ElikaPEF izeneko proiektua -Eroskik bultzatu du eta Azti ari da koordinatzen -; sistema aurreratu bat da, Euskal Autonomia Erkidegoko elikagaiek ingurumenean uzten duten arrastoa kalkulatzeko, informazioa biltzeko eta egiaztatzeko. “Tresna horrekin, enpresek errazago bildu ahalko dituzte datuak, eta ondoren, beren produktuek ingurumenean duten eragina kalkulatu”, adierazi du Ramosek. Eragin horien berri izanda, enpresek neurriak eta estrategiak diseinatu ahalko dituzte kalteak murrizteko, aukera emango baitie prozesu eraginkorragoak eta ingurumenean arrasto txikiagoa uzten dutenak txertatzeko. Kontsumitzaileei gauzak argitzeko asmoz, EB-k ingurumenaren gaineko arrastoa neurtzeko landu duen sistemak aurreikusia dauka etiketa bat sortzea, Nutri-Score delakoaren antzekoa (elikagai baten nutrizio kalitatea neurtzen du). Ingurumen arloko etiketa horrek lagundu egingo digu erosketak egiteko garaian erabaki arduratsuak hartzen, kontuan hartuko baititu ez bakarrik elikagaiaren jatorria eta ontziaren materiala adibidez, baita garrantzi handiko beste hainbat alderdi ere.

Zenbat ur behar da elikagai bat ekoizteko?

Lehengaiak lortzeko prozesutik hasi eta azken kontsumitzailearengana heldu arte, ur asko behar izaten da elikagai bat ekoizteko bidean. Baina arrasto hidrikoa ez da berdina produktu guztietan

  • Tomata: 217 l/kg
  • Letxuga: 237 l/kg
  • Patatak: 287 l/kg
  • Sagarra: 822 l/kg
  • Ogia: 1.608 l/kg
  • Pasta: 1.849 l/kg
  • Arroza: 2.497 l/kg
  • Txahala: 15.415 l/kg
  • Txokolatea: 17.196 l/kg

 

Iturria: Water Footprint Network.

Eduki honen barruko orrialdekatzea

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak