Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Papereko argitalpena >

Los datos, informaciones, interpretaciones y calificaciones que aparecen en esta información corresponden exclusivamente al momento en que se realizaron y tienen, por tanto, una vigencia limitada.

: Helburua: janari lasterrari muga jartzea

PIZZA, ‘BURGER’- AK, ‘NUGGET’-AK... GIZENTASUNA IZUGARRI HEDATZEN ARI DA ETA ZUZENKI LOTUA DAGO KALITATE TXARREKO PRODUKTUAK JATEAREKIN; HORI DELA ETA, POLITIKA PUBLIKOEN ERDIGUNEAN JARRIA DAGO ELIKADURA, ETA IRTENBIDEAK AURKITU NAHI DITUZTE ULTRAPROZESATUEN KONTSUMOA MURRIZTU ETA FRESKOENA ETA OSASUNGARRIENA HANDITZEKO.

Espainiako Estatuan, 25 eta 64 urte arteko herritarren %61ek gehiegizko pisua edo gizentasuna daukate, halaxe dio Espainiako Herritarren Nutrizio Inkestak (ENPE), Eroski Fundazioak egindakoak. Osasun arloko profesionalek diote orekarik gabeko dieten erruz sortzen direla transmisio bidezkoak ez diren gaitz gehienak, adibidez gizentasuna, diabetesa, bihotz-hodietako gaixotasunak eta minbizi mota batzuk. Dieta horiek badituzte ezaugarri jakin batzuk, besteak beste gatz eta azukre libre asko izaten dutela. Erosotasunak eta eguneroko bizimodu presatuak berekin dakar plater errazetara jotzea. Espainiako Elikagaien Kontsumoari buruzko Txostenak (2018) dioenez, etxeko bazkari eta afarietan gehien agertzen den platera entsalada berdea da (albiste ona da hori), baina ondotik heldu zaio pizza. 

Beste datu bat: hanburgesen salmenta %14 handitu zen urte horretan ostatu eta jatetxeetan, eta guztira 550 milioi alekoa baino gehiagokoa izan zen, NPD aholkularitza etxearen arabera. Ia 12 ale aho bakoitzeko. Kontsumo eredu hori ez da oraingoa, baditu urte batzuk. II. Mundu Gerraren ondotik sortu zen Mendebaldean, elikaduraren teknologia nagusitzen hasi zenean sukaldeetako errezetan eta produktu freskoen gainetik; bilakaera horren eraginez, oso janari merkeak agertzen hasi ziren eskala handian. Hortxe hasi zen elikadura industriaren goranzko bidea eta orduan agertu zen kozinatu beharrik ez duen produktu sorta amaigabea: berotu baino ez dira egin behar, bilgarria kendu edo ontzira bota. Hori bezain erraza da, eta egun halakoak esku-eskura ditugu saltokietan, biltegietan, hozkailuetan eta vending makinetan.

Zaurgarrienak

Haurren gizentasuna era horretan handitzea erronka handia eta zaila da osasun publikorako. Espainiako Estatuan, %20koa da gizentasuna eta gehiegizko pisua duten haurren portzentajea, hori dio Institut Hospital del Mar d’Investigacions Mèdiques (IMIM) erakundeak gidatu duen ikerketa batek, eta ikertzaileen esanetan, nutrizio profil eskaseko produktuek haurren dietan hartu duten lekuaren ondorioz ari da gertatzen hori. Edari azukretsuek, adibidez, zerikusi zuzena dute pisu igoerarekin, eta horiek erruz kontsumitzen dira. Sareko Ikerkuntza Biomedikuko Zentroko (CiberOBN) doktorea da Nancy Babio, eta haren esanetan, prezio merkeek, eskuragarritasunak eta haur eta gazteei zuzendutako publizitateak (OMEk kritikatu egin du jokabide hori) ekarri dute produktu horiek hainbeste zabaltzea, eta horrexegatik dira adin tarte horiek produktu mota horren hartzaile nagusietakoak. Baina gurasoak ere ez daude ohituratik salbu.

Termino egokia

Kontzeptu bat baino gehiago dago gauza bera esateko: “Janari lasterra”,”zabor janaria”, “junk food”, “ultraprozesatua”… Izen horien inguruko adostasunarekin sortzen da arazoa. Nutrizio balio eskaseko elikagaiak izendatzeko erabiltzen dira guztiak, eta zerikusia dute transmisio bidezkoak ez diren gaitzak agertzearekin. Babio doktorearen iritziz, “gaur egun termino horien inguruko zehaztasuna falta da legearen eta zientziaren arloetan.

Definizio zehatz bat behar da oraindik ere politika publikoak egoki diseinatzeko”. Gauzak horrela, nutrizio arloko ikerketak egiteko garaian, batetik Europako 852/2004 Araudian oinarritzen dira (araudi horrek bereizi egiten ditu produktu transformatuak eta transformatu gabeak), eta bestetik Foodex 2 datu-bilketarako sisteman, zeina Elikadura arloko Segurtasunaren Europako Agintaritzak (EFSA) landu duen zenbait herrialdetako kontsumo datuak kontuan hartuta.

Eduki honen barruko orrialdekatzea

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak