Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Papereko argitalpena >

Informazio honetan agertzen diren datu, informazio, interpretazio eta kalifikazioak haiek egin ziren uneari dagozkio, eta, beraz, denbora mugatuz daude indarrean.

: Nutrizioaren adinak: haurren elikadura 3 urtetik 11 bitarte

Lehenbiziko harremana ohitura osasungarriekin. Elikadura dibertsifikatzen hasten da seigarren hilabetetik aurrera, eta halaxe jarraituko du aurrerantzean ere, bizitzako aldi bakoitzera moldatuz. Hiru urtetik aurrera, itotzeko arriskua duten elikagaiak txertatzen hastearekin batean, helduak bezala jaten has daitezke haurrak. Garai honetan, elikadura osasungarria sustatzeko moduak segur aski ondorioak izango ditu haurrek janariarekin edukiko duten harremanean, bai epe motzean eta bai luzean ere.

Bizitzako garai honetan, helburu bakarra ez da haurren hazkundea eta bilakaera lagunduko duen elikadura eskaintzea, baita jokabide osasungarriak sustatzea ere, etorkizunean arrisku txikiagoa izan dezaten zenbait gaixotasun pairatzeko, adibidez gizentasuna. Adin txikietan hasi eta bizitza guztian modu osasungarrian elikatzeak lagundu egiten du malnutrizioari aurrea hartzen (bere forma guztietan), halaxe dio Osasunaren Mundu Erakundeak, eta berdin gertatzen da transmisio bidezkoak ez diren hainbat patologiarekin ere, adibidez 2 motako diabetesarekin edo bihotz-hodietako gaixotasunekin.

Elikadura osasungarriak ezaugarri hauek eduki behar ditu: nahikoa izan behar du, egokia, osatua, orekatua, segurua, inguruari eta hartzaileari egokitua, jasangarria eta eskuragarria. Betebehar horiek guztiak ez dira gauzatzen elikatzeko eredu jakin batean, tokian tokiko kulturaren eta sukaldaritza arloko tradizioaren mende egoten baita hori: lurralde edo inguru geografikoak baldintzatu dezake, migrazio joerek, eta baita hautu erlijiosoek, pertsonalek eta familiakoek ere.

Dieta mediterraneoa izango da elikadura osasungarriaren eredurik ezagunena gure inguruan. Nahiz eta ikerketa batzuek erakutsi duten herritarrek atxikimendu eskasa dutela dieta horrekiko, elikatzeko eredu osasungarria da (edari alkoholdunak kenduta) eta egokitzat jotzen da bizitzako garai guztietarako, baita adin goiztiarretarako ere (3 urtetik 11 bitarte). Dieta mediterraneoa Gizateriaren Ondare Ez-material izendatu zuen Unescok 2013. urtean, eta honako ezaugarri hauek ditu:

  • Ugari izaten ditu barazkiak, frutak, lekaleak, fruitu lehorrak, ale osoko zerealak eta oliba olioa.
  • Arrain asko samar jaten da eta neurrian esnekiak eta haragia.
  • Lehentasuna ematen zaie elikagai freskoei, eta tokiko produktuak eta sasoikoak izaten dira.
  • Aberastasun gastronomiko handia dago, eta tokiko tradizio asko.

Orientazio gisa erabiltzen diren gomendio batzuek iradokitzen dute egunaren buruan egiten ditugun otorduak 4 edo 5 unetan bereizi behar liratekeela (gosaria, hamaiketako, bazkaria, askaria eta afaria). Barazkiak egunean bi aldiz hartu behar lirateke gutxienez, osoko zerealak eta horien eratorriak eguneko zenbait otordutan, fruta freskoa egunean hirutan, esnekiak egunero (1-3 aldiz egunean), lekaleak eta arrautzak 3 edo 4 aldiz astean, haragiak eta arrainak 2 edo 3 aldiz astean, eta oliba olioa egunero. Haurren elikadura hobetzeko eta dieta mediterraneoaren eredura gehiago hurbiltzeko, maizago jan behar dira frutak eta barazkiak, lekaleak eta fruitu lehorrak, eta bizitza soziala eta aktiboa eduki behar da. Era berean, urak izan behar du lehentasunezko edaria, eta zerealen eta horien eratorrien artean osokoak hautatu behar dira, olioetan oliba olio birjina estrak eta sasoiko eta hurbileko produktuak hobetsi behar dira. Eta gutxitu egin behar dira gatza, azukreak, haragi gorri eta prozesatuak, eta elikagai ultraprozesatuak.

Zalantzazko produktu gutxiago eta ariketa gehiago

Modu osasungarrian elikatzea funtsezko alderdia da osasuntsu egoteko. Baina baita mugak, zailtasunak eta hesiak jartzea ere elikagai osasungaitzik ez dezagun eskura eduki eta hautatu. Batzuetan uste izaten dugu gauza batek bestea eragozten duela, baina ez da hala. Gerta daiteke pertsona bat modu osasungarrian elikatzea eta, aldi berean, elikagai osasungaitz asko sartzea bere dietan. Era berean, ariketa fisikoa neurri egokian egiten duen pertsona batek (OMEren arabera, 5 eta 17 urte arteko haurrek egunean 60 minutu egin behar lituzkete intentsitate moderatuan edo bizian) jokabide sedentario nabarmenak bereganatuta eduki ditzake, adibidez telebistaren edo bestelako pantailen aurrean zenbait orduz eserita egotea. Modu osasungarrian elikatzea eta fisikoki aktiboa izatea bezain garrantzitsua da (edo gehiago) muga jartzea elikagai osasungaitzei eta jokabide sedentarioak saihestea; izan ere, batzuek ez dituzte besteak orekatzen.

Guztion ardura da elikadura osasungarria sustatzea

Elikagai osasungaitzetarako sarbidea eragoztea, alde batetik, norbanakoaren erantzukizun soziala da: etxean ez bada erosten elikagai osasungaitzik, haurrek ez dituzte eskura edukiko, eta horrek urritu egingo lituzke elikagai horietako batzuk kopuru handietan hartzeak dakartzan arriskuak. Hau da, norbanakoaren eta familiaren erabakiek eragin bat dute gizartean eta gure inguruan. Bestetik, zientziak baieztatu egiten du elikagai horien iragarkiek eta pantailen eraginak sustatu egiten dutela janari lasterra hautatzeko eta jateko joera, eta, ondorioz, enpresek ere badute erantzukizun bat gizartearekin. Azkenik, gizarte erantzukizun publikoa ere hor dago, erakunde eta administrazioena alegia, haien ardura baita politikak diseinatu eta gauzatzea, janari lasterrari hesiak jartzea legeen, dekretuen eta araudien bidez, are gehiago zientziak argi samar esan duelarik politika horiek eraginkorrak direla eta egingarriak.

Eduki honen barruko orrialdekatzea

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak