Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Papereko argitalpena >

Informazio honetan agertzen diren datu, informazio, interpretazio eta kalifikazioak haiek egin ziren uneari dagozkio, eta, beraz, denbora mugatuz daude indarrean.

: Ariketa fisikoa: medizinarik onena gizentasunaren aurka

Hiru eta zortzi urte arteko haurren %40,6k gehiegizko pisua edo gizentasuna daukate, eta horietako gehienek arazo bera edukiko dute helduaroan ere. Azukreak eta elikagai ultraprozesatuek badute zerbait haurrak erakartzeko, baina bada hain erakargarria ez den beste gauza bat haien ongizatean berebiziko eragina duena: neska-mutilen %37 bakarrik iristen dira egunean gutxienez ordubeteko ariketa sikoa egitera (horixe da Osasunaren Mundu Erakundearen gomendioa).

Pastilla bat hartu eta gure seme-alabak osasuntsu biziko balira, eman egingo genieke zalantza handirik gabe, baina kontua da pilula miragarri hori esku-eskura daukagula: ariketa da. Ez da sendagai bat, baina esan liteke medizina dela. Zientziak baieztatu duenez, ariketa egiteak nabarmen areagotzen du gure haurrek helduaroan zenbait gaitz ez pairatzeko aukera: bihotz-hodietako gaixotasunak, hipertentsioa, diabetesa eta zenbait minbizi mota. Bide batez, gainera, jarduera fi- sikoa oso lagungarria da sozializatzeko, sendotu egiten du autoestimua eta hobetu egiten ditu emaitza akademikoak. Kirola egitea ez da ahora zerbait eramatea bezain erraza, hori egia da, baina mugitzeak ez du ahalegin handi-handirik eskatzen, edo hala dirudi, behintzat, biologiak ematen dituen argudioei begiratzen badiegu: gizakiok berez gaude prestaturik aktibo egoteko, eta ez egoteak gutxika-gutxika hondatu egiten du gure organismoa. Eta horixe ari da gertatzen, hain zuzen, aspaldi honetan.

Bizi itxaropen laburragoa duen belaunaldia

Pasos 2019 ikerketaren arabera (Gasol Fundazioak egina da), Espainiako Estatuko haur eta nerabeen %36,4k bakarrik betetzen dute Osasunaren Mundu Erakundeak ematen duen gomendioa: egunean gutxienez 60 minutuko jarduera fisiko moderatua egitea. Sedentarismo horrek, batere osasungarria ez den dietarekin batean, koktel kaltegarria osatzen du, eta horren ondorioz, historian lehen aldiz, baliteke egungo haurren belaunaldia urte gutxiago bizi izatea beren gurasoena baino. Ekonomia Lankidetzarako eta Garapenerako Erakundearen esanetan (OCDE), 2050. urterako hiru urte murriztuko da bizitza itxaropena. Hori gertatuko da orain arte helduen gaixotasuntzat jotzen diren hainbat gaitz gazteen artean agertzen hasi direlako.

Gehiegizko pisuak eragindako patologia fisikoak adibidez, baina baita emozionalak ere, esaterako autoestimu falta eta depresioa. “Haur batek haurtzaroan gantza metatzen duenean eta nerabezarora kilo horiek sobera dituela heltzen denean, oso litekeena da helduaroan gehiegizko pisua edo gizentasuna izatea. Horrek kilo gehigarriak dakartza organismorako, baina ezkutuko hantura egoera bat ere bada, gai izan daitekeena pertsonaren metabolismoa aldarazteko eta zenbait gaixotasun agerrarazteko, adibidez diabetesa, hipertentsioa eta odoleko kolesterol handia”, azaldu du Carmen Perez-Rodrigok, zeina espezialista baita Prebentzio Medikuntzan eta Osasun Publikoan eta Euskal Herriko Unibertsitateko irakaslea. “Oraintsu arte, nahasmendu horiek pertsonen bizitzako laugarren aldian agertzen ziren, baina medikuak ohartu gara gero eta lehenago agertzen direla, zehazki 12 eta 14 urte arteko neska-mutiletan”, erantsi du.

Gero eta gutxiago mugitzen dira

Zifrak, egia esan, etsigarriak dira. Estatuan, 3 eta 24 urte arteko herritarren %34k gizentasuna edo gehiegizko pisua dute, eta zifra hori %40raino igotzen da 6 eta 8 urte artekoetan, horixe dio Espainiako Herritarren Nutrizio Azterketak (ENPE 2020), zeina Eroski Fundazioak sustatu zuen hasieran eta Revista Española de Cardiología aldizkarian argitaratu. Ikerketa horretan aztertu egin zuten haurren bizimoduak zer-nolako eragina duen gehiegizko pisuan eta bihotz-hodietako arrisku faktoreetan. Datu horien atzean dagoen arrazoietako bat hauxe da: haurrak ez dira mugitzen. OMEk gutxienez ordubeteko jarduera fisikoa ezartzen du bost urtetik gorakoentzat, non konbinatu egin behar diren jarduera moderatua eta bizia, hau da, arnasketa eta bihotz erritmoa biziaraziko dituena. Ikerketan ikusten denez, gainera, haurrek urteak bete ahala, orduan eta minutu gutxiago eskaintzen dizkiote ariketari. Eta Bigarren Hezkuntzara iristean are gehiago okertzen dira datuak: ikasleen %72 erabat sedentarioak izaten dira adin horretan, eta Lehen Hezkuntzan, berriz, %55. Arrazoi asko dago hori gertatzeko, eta ez da bakarrik buruan txoriak izateko adinean daudelako edo bideo-jokoek harrapatuta dauzkatelako.

Aktibo sehaskatik bertatik

Mugitzeak ez du esan nahi kirola egitea; saltoka ibiltzea, lasterka, eskalatzen, dantzan, oinez ibiltzea ere mugitzea da. Azken batean, jarduera fisikoa da garrantzitsua. “Haurra bularra hartzen ari denetik sustatu behar da, haurrek orduan ikasten dutelako mugitzen eta orduan eskuratzen dituztelako trebetasun handiagoarekin ibiltzen lagunduko dieten gaitasun guztiak eta, ondorioz, mugitzean gozatzeko aukera emango dietenak”, azaldu du Carmen Perez-Rodrigok. Errazagoa da ohiturak haurtzaroan barneratzea. Elikadurarekin ere berdin gertatzen da. Berrogei urte egindakoan zaila izaten da eta ez batere errealista elikatzeko modua bat-batean aldatzea. Eta lor daitekeen arren, oso motibatua egon behar da –ia beti osasun arrazoiak izaten dira tartean–, bestela berriz ere “ohitura txarretara” itzultzea izaten baita normalena. Eta berdin ariketarekin. “Horregatik da garrantzitsua trebetasun motorrak txikitatik suspertzea eta haurrek gozatzen ikastea egiten duten bitartean, zeren nerabe bat mugitzera behartzen bada ohituta ez dagoenean eta, gainera, zailtasunak baditu edo baldar samarra bada sekula ariketarik egin ez duelako, gatazka psikologiko eta sozial bat sor dakioke, haurrentzat eskaintzen diren kirol jarduera gehienak, bai ikastetxeetan eta bai kanpoan, lehiari lotuak egoten baitira zoritxarrez”, azaldu du adituak.

Mugimendu gehiago, denbora gutxiago eserita

Gehiago mugitu behar da eta, horretarako, ez da denbora asko egon behar eserita. “Eserita 60 minutu baino gehiago egin ditugunean, bai haurrek eta bai helduek, altxa egin behar da eta luzatu, zangoak eta besoak mugitzeko besterik ez bada ere eta gihar masak, zirkulazioa eta metabolismoa aktibatzeko”, adierazi du Perez-Rodrigok. Ikastetxe batzuetan badaude horri loturiko ekimen batzuk, non eten egiten duten eskolako ordutegia eta haurrak mugiarazi egiten dituzten ikasgela barrenean, lekuz aldarazi, zutik jarri eta mugiarazi, ez dezaten denbora asko egin leku berean geldirik. Beste batzuetan bestelako taktika bat erabiltzen dute, atseden aktiboa esaten zaiona, eta hiru eta bost minutu arteko tartetxoak hartzen dituzte ikasgaien artean ariketatxoak egiteko. Etxean areagotu egiten da sedentarismoa. Astean, batez beste, sei orduz egin behar izaten dituzte etxeko lanak (herrialde gutxitan izaten dute halako zama ikasleek). Eta etxeko lan horietan gero eta leku gehiago hartzen dute pantailek, eta zer esanik ez pandemia garaian, orokortu egin baita horien erabilera.

Eduki honen barruko orrialdekatzea

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak