Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Papereko argitalpena >

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

: URRE ZURIA, DIETA OSASUNGARRIA

DIETARI LOTUTAKO MODEK ETA GEZURREZKO MITOEK URRITU EGIN DUTE ESNEAREN KONTSUMOA AZKEN BI HAMARKADETAN. BAINA NUTRIZIO BALIO HANDIKOA DA, ETA ORAIN ERE ELIKAGAI GOMENDATUA IZATEN JARRAITZEN DU EDOZEIN DIETA OREKATUTAN. HEMEN ESANGO DIZUGU ZERGATIK DEN ONA; IKUS EZAZU ZER GORDETZEN DUEN BARRENEAN.

Supermerkatuko apalategietan barrena ibilalditxo bat eginez gero, irudi luke esnearen kontsumoak gora egin duela; eskaintza, behintzat, sekula baino handiagoa da: “sojazkoa”, “almendrazkoa”, “olozkoa” edo “arrozezkoa” aurki daitezke, besteren artean. Aurkezpen horien ondoan, hortxe jarraitzen dute betikoek ere (osoa, erdigaingabetua eta gaingabetua), gantz kopuruaren arabera sailkatuak. Baina usteak erdia ustel: lehen sailean aipatu ditugun horiek ez dira esneak, animalia jatorrikoa izan behar baitu esneak, eta, asko jota, bitamina eta mineral erantsiak eduki behar ditu (kaltzioa, adibidez). Kolorea antzekoa dute, eta landare jatorriko prestakin horiek aukera ona izan daitezke laktosarekiko intolerantzia edo esnearekiko alergia dutenentzat, baina hortik aurrera, ez dute ez antzeko osaera eta ez propietate berdinak ere.

Elikadura arloko Espainiako kontsumoaren txostenak dioenez (2017koak), pertsona bakoitzak urtean 69,9 litro esne hartzen ditu batez beste (48,45 € dira urtean), nahiz eta 2000. urtetik aurrera beherantz egin duen etenik gabe (2009an eta 2010ean izan ezik), dietari lotuta dauden modek eta esneari ospe txarra eman dioten hiri kondairek bultzatuta. Gomendioek esaten dute egunean bi eta lau errazio artean hartu behar direla esnekiak, adinaren eta egoera fisiologikoaren arabera (haurdunaldian, bularra emateko garaian, menopausia aurrean eta adin handietan gehiago hartzeko gomendatzen dute). Hor ez dira sartzen, jakina, esnez egindako postre azukretsuak, azken urteetan gero eta gehiago kontsumitzen direnak (batere gomendagarriak ez diren esnekiak dira, adibidez natillak, flanak, arroz esneak, zaporezko irabiakiak…).

GURE DIETAKO PROTAGONISTA.

Merkea da, kaltzio ugari ematen du -horixe du mantenugai nagusia -, eta iturri ona da, halaber, bitaminak hartzeko (A, D, E eta B multzokoak) eta oso erraz digeritzen diren proteinak ere bai, adibidez kaseina eta albumina. Hori dela eta, esneak zeregin garrantzitsua izaten du gure bizitzako aldi guztietan; bereziki, bularra hartzean, hazteko garaian eta menopausia aldian. Nutrizio Komunitarioko Espainiako Elkartearen arabera, “eskola adinean dagoen haur batek, egunean litro erdia edanda, bere gorputzak behar S dituen proteinen erdiak lortzen ditu bide horretatik, eta kaltzioaren eta B2 bitaminaren %80 baino gehiago. Kopuru horrekin berarekin, heldu batek proteina beharrizanen %30 osatuko ditu eta kaltzio beharrizanen %100”.

Merkatuan dagoen esnea hiru animaliatatik dator nagusiki: behia (%88), ahuntza (%6) eta ardia (%6). Horien artean, “ahuntzarenak, teorian, behiarenak baino ezaugarri hobeak ditu, kopuru handiagoetan ematen dituelako kaltzioa, fosforoa, zinka eta magnesioa, haren gantza errazago xurgatzen delako eta globulu gantzatsuen egitura txikiagoa delako”, azaldu du Carlos Casabonak, haurren elikaduran espezializatua dagoen pediatrak. Usaina eta zaporea, ordea, sendoagoak izaten ditu, eta haur askok ez du nahi izaten. Ardiarena, berriz, “askoz proteikoagoa eta dezente gantzatsuagoa da, eta, ondorioz, gehiago erabiltzen da gazta egiteko, eta ez edateko”.

Gehiegizko pisuak eta gizentasunak gure gizartean zer-nolako prebalentzia duten ikusita, dietaren inguruko erakundeek eta gidek lehentasuna eman diete gantz gutxi daukaten esneei. Baina berriki egin diren ikerketek zalantzan jarri dute argudio horien balioa, eta badirudi kontrako bidean doazenak ari direla indarra hartzen. The American Journal of Clinical Nutrition aldizkarian argitaratu zen lan batean ageri denez (2016koa da), haurrek esne osoa hartzeak murriztu egiten du gizentasuna izateko arriskua, eta iradokitzen du asetzeko gaitasun handia duelako gertatzen dela hori; izan ere, haur bat ase ez denean, joera izaten du beste elikagai batzuk kopuru handiagoetan jateko. Aldi berean, egunean katilukada bat esne oso edaten zuten haurretan, D bitamina maila handiagok ageri ziren (maila berera iristeko, gantza %1 zuen esnetik hiru katilukada edan behar ziren).

GEZURRA ESNETAN

Nutrizio balio aipagarria izanagatik, hainbat zurrumurru zabaldu da esnearen inguruan; ez dute zorroztasun zientifikorik, baina asko zabaldu dira sare sozialetan. Baliteke gizakia izatea bularra hartu ondoren esnea hartzen jarraitzen duen ugaztun bakarra, baina hori gertatzen da gizakia delako abeltzaintzan diharduen espezie bakarra eta animaliak jezteko gai den bakarra. Uste oker batzuk ere zabaldu dira han-hemenka, adibidez esnearen gantza kaltegarria dela eta kendu egin behar dela esnetik, baita haurrentzat ere. “Kontuan hartu behar da dietako kaltzioaren %60 baino gehiago esnekietatik datorrela Espainian, eta eskola umeen %75ek behar baino kaltzio gutxiago hartzen dute”, adierazi du Luis Calabozok, Esne Industrien Espainiako Federazioko zuzendari nagusiak (FeNIL).

Baina mitoak ez dira hor bukatzen. Behi esneak muki jarioa handitzen duela ere esan izan da, edo gaixotasun jakin batzuk areagotzen dituela, adibidez asma, diabetesa eta bihotz-hodietako gaixotasunak. Literatura zientifikoak, dena den, behin eta berriz gezurtatu ditu kontu horiek guztiak. Ikerketa askok frogatu du esnea onuragarria dela bai haurrentzat eta bai helduentzat ere. Lehen aipatu dugun American Journal of Clinical Nutrition Kanadako aldizkarian berriki argitaratu den ikerketa, eta hark ondorioztatu duenez, behi esnea edaten duten haurrak zertxobait altuagoak izaten dira edari begetalak edaten dituztenak baino, adibidez sojazkoa (hiru urteko haurretan, batez beste 1,5 cm-koa da aldea). Ana Suero Roig doktoreak argitu duenez (Segoviako Ospitale Nagusiko geriatria zerbitzuan aritzen da), esnekiak hartzea tratamendurik onenetakoa da adineko pazienteak loarekin dituzten arazoak tratatzeko, esnekiek triptofanoa izaten baitute; aminoazido esentzial bat da, melatoninaren eta serotoninaren aurrendaria. Bi hormona horiek zerikusia dute erritmo biologikoarekin, eta loaren sustatzaile gisa jokatzen dute.

Eduki honen barruko orrialdekatzea

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak