Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Papereko argitalpena >

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Erosketa gida: tomate saltsak : Tomate saltsak: osatzeko eta gozatzeko

Jakiak lagundu eta zapore ukitu bat ematen die platerei. Tomate naturalak ezezik beste osagai batzuk ere badituzte, landare-olioak, gatza, azukrea, bizigarriak eta berdurak. Nutrizioaren ikuspuntutik, ematen duten kaloria, gantz saturatu, azukre eta gatz kopurua ez da kezkatzeko modua

Tomate saltsak estimu handia du gure gastronomian, eta hainbat plater ontzeko erabiltzen da, zaporea eta kolorea ematen baitie elikagaiei. Oliba olioarekin batera, tomatea da Mediterraneoko dietak duen osagai nagusietakoa, eta horixe da, hain zuzen, saltsa mota horren oinarria. Ekuadorren eta Perun du jatorria tomateak, eta handik zabaldu zen Ameriketako gainerako herrialdeetara. Europara XVI. mendean heldu zen, Hernan Cortes eta haren kideek Mexikotik Espainiara eraman zutenean. Bi mende geroago, ohiko elikagai bihurtua zegoen tomatea, eta gaur egun ia mundu osoko gizakien dietan ageri da. Entsaladan jaten da gehien, bere horretan, baina prozesatuta jateko moduak ere ez dira gutxi: lehortuta, zuku eginda, kontserban, zopan, pure gisa eta, nola ez, tomate saltsan.

/imgs/20140601/guia.jpg

Saltsa, Salda eta Zopa Ekoizleen Espainiako Elkarteak dioenez, tomatea Europan agertu zenean hasi ziren etxeetan tomate saltsa egiten. Hain zuzen ere, 1790. urtean Francesco Leonardi itarliar sukaldariak idatzitako L’Apicio moderno liburuan ageri da saltsa horren berri. Espainiako Estatuan, XX. mendearen erdialdean hasi ziren tomate saltsa modu industrialean egiten, halaxe dio AEFSCSk, eta garai hartan agertu zen merkatuan lehenbizikoz izen hori zeraman saltsa.

Tomatea baino gehiago

Tomate frijitua egiteko, tomate naturalak hartu, garbitu, xehatu eta berotu egiten dituzte (segurtasuna bermatzeko), eta, azkenik, bahetu. Saltsa egiteko tomatea zuku eginda egon daiteke, purea izan daiteke, kontzentratua edo pasta. Bat izan edo bestea, tipularekin eta landare olioarekin frijitzen da, eta beste osagai batzuk eransten zaizkio gero (gatza, azukreak, espeziak, loditzaileak, barazkiak) eta beste materia baimendu batzuk ere bai, baldin eta ez badute patogenorik eta bestelako gorputz arrotzik (jateko diren tomate saltsei buruzko legedian ageri dira xehetasun guztiak).

Produktu honetan, galarazia dago koloratzaileak erabiltzea. Kontserbatzaileak, berriz, 2 kilo edo gehiagoko ontzietan soilik erabil daitezke (segurtasun eta higiene arrazoiengatik), nahiz eta etxe batzuek ez duten betetzen arau hori eta E-202 kontserbatzailea eransten dioten tomate saltsari. Beraz, ekoizle batek etiketan zera esaten badu, saltsa hori “kontserbatzailerik gabea” dela, ez da ari gauza handirik esaten, legez ez bailuke halakorik eduki behar. Bestalde, elikagaiei zapore-emaileak eransteko joera zabaltzen ari da, glutamato monosodikoa (E-621) esaterako, baina guk aztertu ditugun tomate saltsetan ez dugu halakorik antzeman.

/imgs/20140601/guia2.jpg

Tomate saltsek azukrea izaten dute. Argitu beharreko kontu bat bada azukrearen inguruan. Askotan entzuten da tomate saltsek azukre gehiegi izaten dutela, baina ez da hala. Legeak, izan ere, %5eko muga jartzen dio osagai horri. Hori horrela izanik, etiketa batzuetan zergatik ageri ote da azukre kantitatea %10ekoa dela? Andre Farran doktoreak dioenez (elikagaien osaeran aditua da), egungo sistemek ez dute antzematen etiketan “azukre” gisa agertzen den horretatik zenbat den erantsia eta zenbat elikagaiak berez dakarrena. Hori dela eta, zenbaitetan alferreko ohartarazpenak egiten zaizkio kontsumitzaileari.

Gainerako osagaietan, bada bat saltsa guztietan ageri dena, gatzaz eta olioaz gain: tipula. Saltsa askok baratxuria ere izaten dute. Edonola ere, kopuru txikietan izaten da (produktuaren pisuaren %5-%6 inguru), eta ez du eraginik izaten kontsumitzailearen dietan. Gauza bera esan daiteke espeziei buruz ere; adibidez, piperrautsari buruz. Gatzari dagokionez, berriz, osasun erakundeek esaten dute elikagai batek gatz asko duela baldin eta 1,25 gramo baino gehiago baditu 100 gramo bakoitzeko, baina guk aztertu ditugun saltsa guziak2 horren azpitik dabiltza (gehien duenak 0,5 gramo dauzka 100 gramo bakoitzeko). Aztertu ditugun tomate saltsarik gehienak gatz gutxiko produktuetatik gertuago daude beste muturretik baino (100 gramo bakoitzeko 0,25 gramo edo gutxiago duten produktuak sartzen dituzte gatz gutxikoen artean). Etiketan “gatz gutxikoa” oharra ageri duten saltsak dira egokienak arteria hipertentsioa duten pertsonentzat.

/imgs/20140601/guia3.jpg
Zer leku hartu behar du dietan

Saltsak, oro har, ez dira egokitzat jotzen egunero edo maiz hartzeko. Tomate frijituarekin egindako saltsengatik, hala ere, kontsumitzaileek ez dute zertan kezkatu, neurrian hartuta ez baitakarte kalterik nutrizioaren ikuspegitik. Semaforo nutrizionalean azaltzen den bezala, merkaturatzen diren tomate saltsek ez dute eragozpenik sortzen “mantenugai arazotsuak” esaten zaien horiekin (kaloriak, gantz saturatuak, azukreak eta gatza).

Tomate saltsak ez dira azukre gutxiko elikagaiak (salbu eta gatzik gabeko tomate frijitua edo light erakoa, gainerakoek baino gutxiago izaten dute eta), baina azukre horiek ez dute gorabeherarik sortzen dieta bere osoan hartuta, azken batean nahiko kopuru txikietan kontsumitzen dira eta (heldu batek egunean 10 gramo hartzen ditu, batez beste). Beste elikagai batzuek antzeko kopuruetan edo gehiago izaten dute azukrea, eta horiek bai, maizago eta ugariago jaten ditugu, eta azukre asko samar ematen dizkigute. Era berean, Espainiako Estatuan gutxi jaten da tomate saltsa, eta, ondorioz, produktuaren nutrizio balioa ez da adierazgarria osasunarentzat (adibidez, ematen duen B9 bitamina kantitatea).

Tomateak badu, dena den, nabarmendu beharreko osagai bat: likopenoa. Karotenoide bat da, herdoilaren aurka egiteko gaitasun handia duen osagaia eta barazki horri kolore gorri distiratsua ematen diona. Zenbait ikerketak diotenez, likopenoa hartzeak murriztu egiten du bihotz-hodietako gaixotasunak izateko arriskua eta babestu egiten du zenbait motatako minbizietatik, batez ere prostatakotik. Eta gauzarik onena da, tomatea prozesatzen denean -saltsa egiteko, adibidez-, areagotu egiten dela substantzia horren bioeskuragarritasuna. Edonola ere, esan beharra dago oraindik azterketa gehiago behar direla jakiteko ea likopenoaren onurak egiazkoak diren edo eragin hori gertatzen ote den tomatea eta haren eratorriak maiz jaten dituztenek bizimodu osasungarriagoa egiten dutelako.

Eduki honen barruko orrialdekatzea

  •  Ez dago aurreko orririk
  • Orri honetan zaude: [Pág. 1 de 4]
  • Ir a la página siguiente  »

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak