Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Papereko argitalpena >

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Nola prestatu jakiak modu seguruan : Elikadura arloko segurtasuna: mitoak eta egiak

Txikikeriak dirudite, baina jendeak zalantza handiak izaten ditu zenbait jakirekin: arrautza garbitzea komeni ote da jan aurretik?, ona ote da haragia ia gordinik jatea?

Elikadura arloko segurtasunaren inguruan bolo-bolo dabiltzan uste okerrak ez dira garrantzi gabeko kontuak. Elikagai bat kaltegabea dela uste izan eta kaltegarria izatea, hori arriskutsua gerta daiteke osasunarentzat, eta, aitzitik, zerbait kutsagarria dela pentsatu eta ez izatea, horrek nahasmendua ekar lezake. Horregatik da garrantzitsua mito eta uste okerrak bukatzea, sarri askotan okerreko erabakiak hartzera eramaten baitute jendea elikagaiak erabili eta prestatzeko orduan. Gehien-gehienetan, herri-sinesteak edo lehenagoko esperientziak egoten dira interpretazio horien oinarrian.

Arrautza

Elikagai horixe izango da zalantza gehien sortzen duenetakoa. Jan aurretik garbitzea komeni ote da? Askok eta askok baietz uste dute. Baina ez da hala. Oskolak babesten du arrautza, eta horrexek geldiarazten ditu ager daitezkeen patogenoak. Arrautza ongi garbituta ere, gerta daiteke kutsadura gurutzatua sortzea; hau da, arrautzak kutsatu egin ditzake harekin batera prestatzen ari garen jakiak, eta arrautza bere ere bai, substantzia kutsakor asko atxikitzen baitzaizkio oskolari.

Haragia

Elikagai hondatu edo kutsatuei begiratu hutsean antzematen zaiela pentsatzea ere aski uste hedatua da. Baina hori ez da beti hala izaten, eta zenbait elikagaik, itxura eta usain onekoak izanda ere, bakterio kaltegarriak eduki ditzakete. Gainera, ia beti, elikagaiak hondatzen dituzten bakterioak ez dira izaten gaixotasunak sortzen dituzten berberak. Haragiak gai kutsakorrak izaten ditu gainazalean eta barrenean, eta, beraz, gordinik jatea arriskutsua izan daiteke osasunarentzat. Zapore gehiago izaten du, hori hala da, eta haragizaleei horixe gustatzen zaie, baina kontuz ibili behar da. Behar adina maneatu ezean, gerta daiteke patogeno guztiak ez desagerraraztea, eta, ondorioz, ez da guztiz saihesten gaixotasunak sortzeko arriskua. Dena den, haragiak ez du egon behar gehiegi egina ere, sortzen den kea eta zatirik eginenak toxiko izan baitaitezke. Hobe da haragia neurrian egitea, eta erdiguneko zatia 70 ºC-tik gorako tenperaturan edukitzea, 5 minutuz, gutxienez. Horixe da tenperaturarik egokiena E.coli eta gisako patogenoak ezabatzeko.

Haragien artean, haragi xehatuak izaten du osasun-arrisku gehien, gainazal handia eduki ohi baitu airearekin harremanetan, eta eskuztatu ere, beste haragi batzuk baino askoz gehiago egiten dute. Bi faktore horiek handitu egiten dute jakia kutsatzeko arriskua. Hori saihesteko, haragi zatiaren muina hozte tenperaturan edukitzea komeni da (4 ºC). Tenperatura horretatik gora, errazago sortzen dira bakterioak, eta mikroorganismoak ugaritu egiten dira. Haragi hori prestatzeko modua ere garrantzitsua da. Patogenorik ez agertzeko, haragia 70 ºC-tik gorako tenperaturan eduki behar da, 5 minutuz, gutxienez. Zati gordinen bat geratzen bada edo gutxi egina, arriskua ez da desagertzen.

Oilaskoak eta hormonak

Beste mito batek zera dio, oilaskoei hormonak ematen dizkietela, azkarrago haz daitezen eta etekin handiagoak eman ditzaten, baina hori ere uste okerra da. Legeak galarazi egiten du substantzia horiek hegaztiekin erabiltzea. Genetikoki hobetzeko sistemek soilik balio dute hegazti-ekoizpenak emaitza onak eman ditzan, gizentzeko substantziak erabiltzen ibili beharrik gabe.

Edozein arrain gordin edo marinaturi patogenoak
kentzeko izoztu egin behar da edo modu seguruan
egosi

Ozpina ez da miragarria

Galdera hau ere ohikoa izaten da: jakiak substantzia azidoetan edukita, patogenoak desagertu egiten dira? Antxoak, adibidez, ozpinetan prestatuta ere, ez dira egoten patogenoetatik salbu. Edozein arrain gordin edo marinaturi patogenoak kentzeko, parasitoak, batik bat, izoztu egin behar dira edo modu seguruan egosi. Anisakis izeneko parasitoa, esaterako, hainbat arrainetan agertzen da (bakailaoa, sardina, antxoa, sardinzarra, izokina), eta hori ez du ozpinak desagerrarazten; izoztu egin behar dira (-18 ºC-tan, 24 orduz) edo ur irakinetan egosi.

Moluskuak

Berdin gertatzen da moluskuekin ere. Ezin dira gordinik jan edo lurrunetan gutxi eginak; bero gehiago eman behar zaie, patogenoak erabat desagertu direla segurtatu arte. Zenbait itsaski gordinik jaten dira, berotan higienizatu gabe (ostrak eta txirlak, adibidez), baina horiekin ere arreta handia behar da, bai prestatzerakoan eta bai jaterakoan, zenbait bakterio eta birus eduki ditzakete-eta, beroak soilik desaktibatzen dituenak. Ez da batere ona itsasoko urarekin garbitzea jakiak edo ur horretan sartzea gordinik jango diren elikagaiak. Behin prestatu era gero, lehenbailehen jatea komeni da, beste ezerekin berriz ez kutsatzeko eta kutsadura-iturriak saihesteko.

Itxurak ez gaitzala engaina. Askotan, itxurari begiratuz erabakitzen dugu jaki bat ona dagoen edo ez. Baina hori ez da aski, beti egon baitaitezke patogenoak, nahiz eta ikusi ez. Horrexegatik jakin behar da elikagaiek zer ibilbide egin duten, horrela soilik bermatu ahal izaten delako egoki eskuztatu eta tratatu dituztela, eta, beraz, kaltegabeak direla. Gerta liteke zenbait jaki itxura eta usain onekoak izatea eta bakterio kaltegarriak edukitzea.

Eduki honen barruko orrialdekatzea

Hau interesa dakizuke:

Infografias | Argazkiak | Ikerketak