Panetones. Nadal á italiana
De orixe italiana, máis concretamente de Milán, o panetone non chegou á nosa xeografía ata hai apenas un par de décadas. Actualmente, case todo o mundo é quen de recoñecer esta sobremesa de Nadal, sobre todo polo seu tamaño considerable e o seu aspecto característico, con forma de cúpula. Trátase dun bolo elaborado cunha masa tipo brioche que tradicionalmente está rechea de pasas e froitas confeitadas –xeralmente laranxa–, aínda que tamén hai outras variantes con labras de chocolate ou froitos secos. Precisamente, un dos seus trazos máis característicos é esa masa, cunha miga aireada, lixeira, esponxosa e zumarenta.
Para realizar esta guía de compra seleccionáronse nove panetones elaborados por marcas líderes no mercado, nos que se analizou principalmente:
- Puntuación Nutri-Score. A valoración co algoritmo actualizado en 2024 vén determinada pola cantidade de azucre e graxas saturadas.
- Ingredientes. Para coñecer a calidade do produto, especialmente no que respecta aos ingredientes nobres, como o leite, a manteiga ou os ovos.
- Información comercial.Analizamos se proporciona información valiosa ou se pode ser confusa ou enganar o consumidor.
- Prezos Recollidos en novembro de 2025. Non foi un criterio para avaliar a calidade, ben que no ránking se tivese en conta a a relación calidade-prezo.
- Etiquetaxe. Analizouse se cumpre a lexislación vixente.
Que leva esta sobremesa?
Aínda que poden levar unha infinidade de ingredientes, os principais son:
- Fariña. Polo xeral, utilízase fariña de trigo e, máis concretamente, de forza. Isto significa que ten un contido elevado de proteínas, así que forma unha masa con estrutura forte e elástica, capaz de reter mellor o dióxido de carbono que se forma na fermentación. Por iso queda unha miga aireada e esponxosa. A fariña de trigo é o ingrediente maioritario en todos os produtos, salvo en Schär, cuxa masa está elaborada con amidón de millo, dado que é un produto destinado a persoas que sofren trastornos relacionados co glute.
- Ovo. Todos os produtos o levan. É fundamental na receita porque facilita a mestura dos ingredientes, reforza a estrutura da masa e mellora a textura e a suavidade do produto. Delaviuda e Eroski Seleqtia contén só xema, mentres que Balconi, Eroski e Lacasitos levan ovo e xema. É importante ter en conta a súa posición na lista de ingredientes. Por exemplo, en Schär o ovo é o ingrediente principal e noutros atópase en segunda ou terceira posición (Tartufone, Balconi, Delaviuda Cacaolat, Eroski e Motta),atópase entre os últimos da lista, o que significa que a súa proporción é escasa.
- Manteiga. Este ingrediente non só achega sabor, tamén se emprega polas súas funcións tecnolóxicas: permite obter unha miga tenra, suave e esponxosa, con febras finas –precisamente este detalle pode axudarnos a identificar un bo panetone–. Todos os produtos conteñen manteiga, excepto Tartufone, que está elaborado con graxa de palma e aceite de xirasol.
- Leite. O leite achega auga, que facilita a formación da masa; proteínas, que reforzan a estrutura da miga, e graxa, que achega suculencia. O seu uso non é imprescindible na receita, aínda que se utiliza en todos os produtos, salvo en Motta. Xeralmente emprégase leite fresco enteiro, pero hai excepcións nas que se utiliza leite en po, un produto menos valorado comercialmente: Lacasitos (enteiro), Eroski e Tartufone (desnatado).
- Fermento. Adoita empregarse fermento natural ou masa nai, é dicir, un fermento natural a base de fariña e auga. A diferenza do que sucede no fermento convencional, que é un microorganismo chamado Saccharomyces cerevisiae, na masa nai hai máis especies de fermentos, ademais de bacterias ácido-lácticas. Como consecuencia, durante a fermentación fórmanse compostos que achegan sabores e aromas máis complexos e que reducen o pH da masa, reforzando a súa estrutura. En todos os produtos se utiliza masa nai: nalgúns de forma exclusiva e noutros (Balconi, Delaviuda Cacaolat, Schär e Eroski), xunto a fermento convencional, que se emprega como reforzo.
- Azucre. Non só se utiliza para achegar sabor doce, senón que tamén cumpre funcións tecnolóxicas, dado que reforza a estrutura da masa e achega humidade, prolongando o frescor do produto. Por iso, ademais de azucre convencional, nalgúns produtos tamén se utilizan outros azucres, como frutosa, dextrosa, xarope de glicosa ou azucre invertido.
- • Sal. Utilízase para potenciar o sabor e os aromas. Ademais, reforza a estrutura da masa e axuda a reter auga, de xeito que se consegue unha miga máis fina, elástica e zumenta. Este ingrediente utilízase en todos os produtos, pero a súa cantidade non adoita ser importante. Para facérmonos unha idea, considérase que un alimento ten moito sal cando supera o 1,25 %. Nestes casos atópase arredor do 0,38 %. Só destaca Schär, no que a cantidade é máis alta (0,92 %), o que se explica polas dificultades de elaborar un produto destas características sen empregar fariña de trigo.
Se nos guiásemos por criterios de Saúde, deberiamos procurar que o panetone tivese a menor cantidade posible de azucres, graxas saturadas e calorías, e que o recheo estivese composto por pasas ou por chocolate con alto contido en cacao. Incluso poderiamos intentar buscar versións con ingredientes máis interesantes: fariña integral e aceite de oliva. Pero non ten moito sentido guiarse por estes criterios cando falamos dun produto que non se come por saúde, senón por gozo. De feito, esa busca da saúde neste tipo de produtos pode levarnos a un comportamento obsesivo coa comida. Isto é particularmente importante nas datas do Nadal, cando abundan os doces e outros alimentos de pouco interese nutricional. Nestes casos non se trata de estudar as etiquetas para contabilizar azucres e calorías, senón de lle dar prioridade aos alimentos que si teñen interese nutricional –verduras, legumes, hortalizas, peixe…–, e deixar estes outros para ocasións puntuais –se é que desexamos comelos–, gozándoos con naturalidade e sen sentimentos de culpa. E é que non só é importante o que comemos; tamén é fundamental manter unha relación sa coa comida.
Recheo e cobertura
Na receita tradicional, o recheo consta de pasas e casca de cítricos confeitada, normalmente laranxa. Así sucede en Motta e Eroski Seleqtia, con cantidades considerables de ambos os dous ingredientes: 16 % e 20 % de pasas; 14 % e 5 % de cítricos, respectivamente. Schär tamén contén pasas (17 %), pero non cítricos. No resto, estes ingredientes non están presentes. No seu lugar utilízanse labras de chocolate ou crema de cacao.
Balconi está recheo cun 14,5 % de flocos de chocolate, ademais de cacao magro en po (1,9 %), que se utiliza na masa. Delaviuda Cacaolat leva crema de cacao (15,5 %), ten cobertura de chocolate (8 %) e flocos de chocolate con leite (3 %). Ademais contén cacao magro en po na masa. Delaviuda, pola súa banda, énchese de labras de chocolate (21 %), do mesmo xeito que Eroski (15,5 %). Lacasitos, ademais de levar labras (10 %), ten cobertura de chocolate (10 %) e graneados de chocolate (6 %). Por último,Tartufone está recheo con chocolate negro (10,4 %), contén cobertura de chocolate negro (3,7%) con labras de chocolate (1,7 %). Ademais ten cacao magro en po na masa (1,2%).
Se o panetone contén chocolate ou crema de cacao, convén comprobar que sexan de calidade: mellor que leve manteiga de cacao e unha proporción alta de cacao.
- Ingredientes. É mellor elixir aqueles nos que os ingredientes interesantes se atopen nas primeiras posicións: manteiga, ovo, leite fresco, pasas e chocolate de boa composición (manteiga de cacao e moito cacao).
- Azucres Canto menos, mellor. Así terá un sabor menos doce e poderemos gozar de matices aromáticos e de sabor asociados a ingredientes como a manteiga, as froitas confeitadas ou o cacao.
- Graxas. Mellor se se trata só de manteiga. Achega moito mellor sabor e textura que o aceite de palma ou o de xirasol.
- Fermento. Mellor que se trate de masa nai ou fermento natural. O fermento convencional asóciase a fermentacións máis rápidas, que dan lugar a un produto con peor textura e menos matices de aroma e sabor.
- Prezo. Convén valoralo tendo en conta a presenza de ingredientes interesantes e a proporción en que se atopan, como a manteiga ou a masa nai.
Azucres, graxas e calorías
En canto á información nutricional, destaca o contido de azucres. Estes proceden de distintas formas de azucre que se engaden para elaborar a masa, como azucre, azucre invertido, frutosa ou xarope de glicosa, ou ben para elaborar o chocolate. A estes súmanse os que están presentes de forma natural nas pasas. Os que menos azucres teñen son EROSKI (17 %) e BALCONI (19 %). E os que máis azucres, Motta (27 %), Lacasitos e Eroski Seleqtia (ambos cun 26 %).
No que respecta ás graxas, estas proceden principalmente da manteiga ou da graxa de palma e do aceite de xirasol –no caso de Tartufone; do leite –no caso dos que teñen leite enteiro–, e da manteiga de cacao nos produtos con chocolate. Os que máis conteñen son Lacasitos (23 %) e Delaviuda (21 %), que son tamén os que teñen máis graxas saturadas (14 % en ambos os dous casos), debido a que teñen unha cantidade considerable de chocolate e manteiga. Os que menos graxas conteñen son Motta (11 %) e Schär (12 %), porque non conteñen chocolate e a súa cantidade de manteiga é menor que noutros.
A cantidade de calorías está relacionada coas graxas. Os que máis enerxía achegan son os que máis graxas conteñen: Lacasitos (417 kcal/100 g) e Delaviuda (414 kcal/100 g). Os que achegan menos enerxía son Schär (295 kcal/100 g) e Motta (358 kcal/100 g).
De repararmos nos datos por ración, unha rebanda duns 55 g achega uns 13 g de azucres (tres culleriñas), 9 g de graxas (dúas culleriñas de aceite) e arredor de 200 kcal. Unha ración de turrón de chocolate (30 g), 14,2 g de azucres, 9,9 g de graxas e 163,3 kcal.
Nutri-Score e o prezo
Todos os produtos obteñen mala nota en Nutri-Score, debido á súa alta achega enerxética e o seu elevado contido en azucres e graxas saturadas. Este último elemento é precisamente o que determina a diferenza entre os produtos cun D (Balconi, Eroski, Motta e Schär) e os que obteñen un E (Delaviuda, Delaviuda Cacaolat, Lacasitos, Eroski Seleqtia e Tartufone).
En canto ao prezo, entre os máis económicos destaca Eroski, cun prezo de 0,99 euros por 100 g, seguido de Motta (1,30 euros), Balconi (1,36 euros), Eroski Seleqtia (1,62 euros) e Delaviuda (1,73 euros). Entre os máis caros están Tartufone (2,79 euros), seguido de Schär (2,26 euros), Delaviuda Cacaolat (2,13 euros) e Lacasitos (2 euros). É posible que as diferenzas de prezo se poidan explicar polo contido de cacao, un ingrediente caro que está presente en cantidades significativas en Tartufone, Delaviuda Cacaolat ou Lacasitos.
A miúdo, os panetones teñen unha lista de ingredientes bastante longa, especialmente se conteñen ingredientes compostos, como o chocolate ou a crema de cacao. Por iso adoita resultar difícil interpretala e facerse unha idea das súas características. Para facilitar a tarefa podemos ter en conta tres premisas:
- Que a lista sexa o máis sinxela posible, algo que pode ser sinal de que o produto se parece a un caseiro.
- Que os ingredientes sexan nobres –manteiga, ovos, leite, masa nai…– e a presenza doutros menos valorados, como graxa de palma, aceite de xirasol, fermento convencional ou leite en po, sexa escasa ou nula.
- Que eses ingredientes nobres se atopen nas primeiras posicións da lista de ingredientes, o que implica que son maioritarios.
Deste xeito lograremos que o panetone teña mellores características de aroma, sabor e textura.
Se temos en conta todo isto, os mellores produtos serían Motta e Eroski Seleqtia. Pero se consideramos ademais outros elementos como o prezo, a información da etiquetaxe e a composición nutricional, o mellor produto sería Motta, seguido de Eroski e Balconi.