Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Edición impresa >

Os datos, informacións, interpretacións e cualificacións que aparecen nesta información corresponden exclusivamente ao momento en que se realizaron e teñen, polo tanto, unha vixencia limitada.

: Alexias desde o berce

Un de cada 10 menores en idade escolar presenta algunha reacción adversa aos alimentos. Moitos destes síntomas desaparecen ao medrar, pero algúns poden ser tan graves que resulta perentorio diagnosticalas canto antes e saber como actuar ante un shock anafiláctico.

Por que os nenos?

Cando falamos das alerxias alimentarias atopamos constantes referencias aos nenos e, máis especialmente, á primeira infancia. Hai estudos que sinalan que, por cada adulto con este problema, podería haber catro nenos afectados. A clave desta diferenza está en que, frecuentemente, a alerxia infantil desaparece co paso do tempo. “Na alerxia alimentaria prodúcese un erro do sistema inmunitario. Por algún motivo que descoñecemos, as nosas defensas reaccionan contra algo, neste caso un alimento, que non é agresivo. Considérano unha ameaza e, para combatela, producen anticorpos IgE. Esta reacción non é a todo o alimento, senón a unha parte del (normalmente unha glicoproteína). Esta parte responsable da reacción alérxica é o alérxeno ”, continúa Echeverría.

Prodúcese esa reacción, pero, a medida que o bebé se vai facendo maior, “o sistema inmunitario vai de xeito natural corrixindo eses erros. Realmente, non sabemos con certeza por que ocorre, pero ata o 90 % dos nenos con alerxia á proteína de leite de vaca terminan superando o problema nos primeiros anos de vida. No caso dos ovos, a evolución tamén é boa: superan a alerxia o 80 % dos nenos”, engade o experto.

Estes dous alimentos, o leite e o ovo, son os que en España causan máis alerxias alimentarias nos nenos menores de cinco anos; afortunadamente, adoitan desaparecer na primeira infancia, como tamén sucede coa alerxia ao trigo e a soia. “En cambio, a alerxia aos froitos secos, o peixe e os mariscos aparece máis tarde e o seu prognóstico adoita ser peor: é difícil que cheguen a tolerarse. E, se persisten, poden ser moi graves”, conclúe Luís Echeverría.

Atención aos síntomas

Falamos de gravidade, e non é unha esaxeración. Os síntomas adoitan consistir en aparición repentina de picazón, urticaria, así como inchazo na lingua, beizos ou garganta, dificultade para respirar… Pero unha reacción alérxica severa pode desencadear unha anafilaxia, é dicir, unha afectación de múltiples órganos e sistemas que podería poñer en risco a vida do neno. Así mesmo, aínda cando sexan moito menos frecuentes, tamén hai reaccións de hipersensibilidade non alérxicas que poden resultar de extrema gravidade. É o caso da intolerancia hereditaria á frutosa (frutosemia): os nenos que a sofren poden morrer se continúan inxerindo alimentos con frutosa.

Por iso é polo que é esencial saber como actuar se estamos cun menor que teña alerxia ou intolerancia a algún alimento. Para iso, é fundamental facer un diagnóstico diferencial para delimitar que tipo de problema hai detrás dunha reacción adversa a un alimento. Aínda que sempre debe ser o médico o que faga este diagnóstico, existen unha serie de sinais que nos poden orientar para distinguir unhas das outras, e que debemos coñecer:

  • Nas intolerancias alimentarias (hipersensibilidade non alérxica), as reaccións, normalmente dixestivas, adoitan ser de inicio retardado, é dicir, poden transcorrer horas, e ata días, desde que o neno toma o alimento problemático ata que aparecen os síntomas.
  • As alerxias mediadas polos anticorpos IgE coñécense como “de hipersensibilidade inmediata”. A aparición dos síntomas é moi rápida, normalmente nos primeiros 20 minutos desde a exposición. Estes síntomas poden ser cutáneos, respiratorios e gastrointestinais.
  • Nas alerxias alimentarias non mediadas por estes anticorpos, por exemplo a celiaquía, o inicio dos síntomas adoita ser retardado, pasadas horas, e ás veces días, desde a exposición ao alimento. Normalmente, trátase de cadros dixestivos.

Os problemas do leite

Confundimos a miúdo a intolerancia á lactosa coa alerxia á proteína do leite.

Alerxia a proteínas de leite de vaca (APLV). Aparece nos primeiros meses de vida, en canto se empeza a introducir este alimento. Adoita ser a primeira alerxia que se diagnostica no lactante, e no 60 % das ocasións aparecen os síntomas xa despois da primeira toma. Tamén poden aparecer tras o contacto –unha caricia, un bico– de alguén que manipulou leite de vaca. As reaccións poden ser tanto inmediatas como tardías e, en casos severos, levar a unha anafilaxia (sensibilidade excesiva). A evolución adoita ser favorable: o 50 % dos pacientes toleran leite de vaca aos dous anos do diagnóstico, e o 80 % aos 3-5 anos.

Intolerancia á lactosa. Trátase da intolerancia máis frecuente. Prodúcese porque o organismo ten unha deficiencia na enzima lactasa, e iso provoca que non se metabolice correctamente a lactosa. Pode estar inducida polo ambiente cando o neno se cría nunha sociedade na que non se consumen produtos lácteos, como sucede nalgunhas culturas asiáticas e africanas (non así en España). Tamén pode ser unha alteración xenética que se dá desde o nacemento, pero constitúe unha alteración moi rara. En xeral, a intolerancia á lactosa provoca síntomas dixestivos, pero non revisten gravidade.

Paxinación dentro deste contido

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións