Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Papereko argitalpena >

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Erosketa Gida: urdaiazpikoa : Ezaugarri nutrizionalak

Ugari ematen ditu bitaminak, mineralak eta kalitate handiko proteinak, eta Espainiako Estatuan herritar bakoitzak 400 gramo inguru jaten ditu hilean

Ezaugarri nutrizionalak

Zer leku hartu behar du dietan

Urdaiazpikoak ugari ematen ditu zenbait bitamina (B1a eta B12a, adibidez) eta mineral (burdina eta zinka, esaterako), eta proteinak ere asko ematen ditu, kalitate handikoak gainera. Espainiako Estatuan herritarrek nahiko proteina hartzen dute lehen ere, baina bitaminei dagokienez, oso aintzat hartzekoa da urdaiazpikoaren ekarpena. Adibide batekin ikus liteke hobeto: ohiko errazio bat (35 gramo) aski izan daiteke heldu batek egunaren buruan B1 bitaminatik hartu beharrekoak eskuratzeko. B1 bitaminak zerikusia du gorputzeko energia sortzeko prozesuarekin eta nerbio sistemaren funtzionamenduarekin. Berdintsu gertatzen da mineralekin ere: urdaiazpikoak dezente ematen du zinka, eta mineral horrek gorputzeko hainbat funtziotan dauka zeresana, adibidez immunitate sistemaren funtzionamenduan.

Gantza ere izaten du urdaiazpikoak, eta gantz horien kantitatea eta kalitatea animaliak izan duen elikaduraren araberakoa izango da. Oro har, iberiar txerriek gantz gehiago izaten dute gainerakoek baino, baina kontuan hartu behar da gantz horietako asko saturatugabeen sailekoak direla. Hori bai, gantz kantitateak baldintzatu egingo du urdaiazpikoaren kaloria kopurua, eta kaloriak kontrolatzeko dieta egiten ari bagara, jakin egin behar da alde handiak daudela urdaiazpiko batzuetatik besteetara gantz kopuruan (batez ere, ageriko gantza kentzen bada): badira %1,5 dutenak eta badira %30 dutenak ere.

Edonola ere, urdaiazpikoa janda animalia-jatorriko gantzak hatzen diren arren, ikerketek adierazten dute urdaiazpikoak gero eta gantz gutxiago duela eta horietako asko saturatugabeen sailekoak direla; hortaz, ez da zertan kezkatu bihotz-hodiei egin diezaieketen kalteagatik, gantz horiek osasungarriak dira eta. Urdaiazpikoaren gantza, beraz, ez da hain kezkagarria nutrizioaren ikuspegitik, baina bai, aldiz, gatza: urdaiazpikoak asko izaten du, eta semaforo nutrizionalean ere ongi ikusten da hori. Arrazoi horrexegatik, elikadura arloko gidek esaten dute “noizbehinka” jatea komeni dela; adibidez, Nutrizio Komunitarioko Espainiako Elkarteak eta Familiako eta Komunitateko Medikuntzako Espainiako Elkarteak elkarrekin egin duten gidak.

Edonola ere, Espainiako Estatuan, herritar bakoitzak 400 gramo urdaiazpiko jaten ditu hilean; hau da, 100 gramo astean. Kantitate horiek ez dira kezkagarriak. Eta kezkak aipatzen hasita, bada bat aski hedatua dagoena: urdaiazpikoek izaten dituzten kontserbatzaile eta gehigarriek sortua. Substantzia horiek, egiaz, kaltegabeak dira, eta segurtasun handiagoa ematen diote elikagaiari. Badira kontserbatzailerik gabeko urdaiazpikoak ere, baina, horretarako, prozesu berezi eta zaindu batzuk eman behar izaten dizkiete (horrexegatik dira garestiagoak); gehigarrien helburuetako bat, izan ere, elikadura arloko intoxikazioak saihestea da, duela hamarkada batzuk oso ohikoak izaten zirenak, hain zuzen (adibidez, trikinosiak eraginak).

Semaforo nutrizionala

Semaforo nutrizionalean ikus daitekeen bezala, urdaiazpikorik gehienek, iberiarrek izan ezik, ez dute gantz askorik guztira, eta gantz saturatuak ere ez; ondorioz, ematen duten energia kantitatea (kaloriak) ez da kezkatzeko modukoa. Iberiar urdaiazpikoekin besterik gertatzen da, baina zehaztu behar litzateke gantzaren auzia ez dela kezkagarria, lehen esan bezala saturatugabeak direlako gantz horietako asko, eta gantz horiek ez dira kaltegarriak; are gehiago, bihotz-hodien osasunarentzat onurak ekar ditzaketela ere esaten da. Gantzak alde batera utzita, urdaiazpikoen gatzari erreparatu behar zaio, ohiko errazio batek gatz dezente ematen du eta. Gatz gutxiko urdaiazpikoek eurek ere eguneko gatz kopuru gomendatuaren %18 ematen dute errazio batekin. Gatza garrantzitsua da produktua kontserbatzeko, jakina (horrexegatik jan daiteke gordinik) baina kontua da Espainiako Estatuko herritarrek gatz gehiegi hartzen dutela (osasun agintariek gomendatzen dutena halako bi) eta zati handi bat ez da, gainera, norberak elikagaiak prestatzean edo etxeko mahaian eransten duena, elikagai prozesatuetatik datorrena baizik. Hori dela eta, elikadura arloko giden aholkua da neurrian jateko elikagai gaziak, tartean urdaiazpikoa. Estatuko herritar helduek hartzen duten gatzaren %72 honako elikagai hauetatik dator: haragiaren eratorriak, ogia, gaztak eta aurrez prestatutako platerak. Beste %8 bat bestelako elikagai batzuek daukatena da, eta %20a bakarrik da norberak eransten duena (datu hori eman zuten Espainian gatz kontsumoa murrizteko Plan nazionalaren inguruko Eztabaida-Jardunaldietan).

Azukrearen datua ere nabarmentzeko modukoa da. Izan ere, oso kopuru txikietan daukate mantenugai hori, baita azukre erantsia duten urdaiazpikoek ere (testura eta lurrina hobetzeko eransten zaie).

Nitritoak urdaiazpikoan: arriskutsuak al dira?

Nitritoa ezinbestekoa da ez bakarrik urdaiazpikoaren kolorearentzat, baita mikroorganismo arriskutsuen agerraldia eragozteko ere, adibidez Clostridium botulinum delakoarena (botulismoa eragiten du). 1920. urtean, zientzialariek ikusi zuten nitritoen eraginez ontzen direla elikagaiak, eta ez nitratoen eraginez, eta ordutik aurrera kontrolatu egin izan da horien erabilera, kalitate handiagoko produktuak lortzeko. Pertsona askok uste dute nitritoak oso arriskutsuak direla osasunarentzat, baina elikagaietan ageri diren kantitateak (legeak arautzen ditu) ez dira inor kezkatzeko modukoak, hori pentsarazten dute, behintzat, gaur egun eskura dauzkagun ebidentzia zientifikoek.

Eduki honen barruko orrialdekatzea

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak