Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Papereko argitalpena >

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Erosketa Gida: prest datozen saltsak : Saltsen ezaugarriak

Espainiako Estatuko herritarrek egunero 15 gramo saltsa hartzen dute, eta elikagaiak gustagarriagoak egiteko balio duten arren, maiztasunaren eta kantitatearen araberakoa izango da nutrizioaren ikuspegitik egiten duten ekarpena

Saltsen ezaugarriak

Zer leku hartu behar du dietan

Komeni al da saltsak hartzea? Erantzun bat baino gehiago eman dakioke galdera horri, hiru arrazoi nagusirengatik. Batetik, nutrizioaren ikuspegitik alde handiak egon daitezkeelako saltsa batzuetatik besteetara. Bestetik, ikusi egin behar delako zenbateko maiztasunez eta zer-nolako kantitateetan hartzen den. Eta, azkenik, ez delako gauza bera elikagai batzuk edo besteak laguntzea. Horrela, saltsa kantitate txiki batek elikagai osasungarri bat gustagarriagoa egiten duenean (osoko pasta, adibidez), zalantza handirik gabe erabiliko du jendeak. Baina alderantziz ere gerta daiteke: nutrizioaren ikuspegitik asko okertu dezakegu plater bat kaloria eta gatz ugariko saltsa bat eransten badiogu; adibidez, entsalada bati saltsa arrosa botatzen badiogu.

Olioa eta gatza izaten dira saltsen oinarrizko osagaiak. Nahiz eta gizentasunari aurre hartzeko eta hura tratatzeko moduei buruz Espainian lortu den adostasunak ez zuen lotura argirik ikusi olio kontsumoaren eta gizentasun arriskuaren artean, saltsen kasua berezia da, olioak izaten duen baino askoz gatz gehiago edukitzen dute eta. Horri esker, zaporetsuagoak izaten dira eta gehiago kostatzen zaigu kopuruei muga jartzea.

Ildo horretan, saltsek ugari izaten duten arren gatza eta, zenbaitetan, gantzak ere bai (maionesak esaterako), nutrizioaren ikuspegitik garrantzia duena zera izango da: gure plateretan zenbateko maiztasunez eta zer kopurutan erabiltzen ditugun. Ez da gauza bera astean bitan 10 gramo maionesa botatzea leka platerkada bati, edo gauero 50 gramo saltsa erabiltzea espagetiak laguntzeko.

Semaforo nutrizionalean (ikus taula) ageri den bezala, maionesak, saltsa arrosak eta saltsa minak (antzera gertatzen da alioliarekin ere) askoz gantz gehiago dute gainerako saltsek baino, neurri bereko errazioak alderatuta. Era berean, pentsa liteke pasta laguntzeko saltsek ere gantz dezente dutela, semaforo nutrizionalean kolore horiz agertzen delako mantenugai hori zenbaitetan. Kontuan hartu behar da, ordea, saltsa horien errazioak neurri handiagoa duela, kantitate gehiago erabiltzen delako plater mota hori prestatzeko (30 gramoko errazioa hartu dugu saltsa horietan, eta 15 gramokoa gainerakoetan).

Edonola ere, Espainiako Estatuan, helduek ez dituzte kezkatzeko moduko kopuruetan hartzen saltsak. Espainiako herritarren lagin adierazgarri batekin egin den azken inkestan ageri denez (ENIDE inkestan), egunean 15 gramo saltsa hartzen dituzte. Zifra hori kalkulatzeko, batu egin dira saltsa prestatuak (tomate saltsa, bolognarra…), maionesa (edo antzekoak) eta merkatuan gero eta indar handiagorekin agertzen ari diren saltsak (ketchupa, barbakoa saltsa, ziapea eta antzekoak). Horrela, saltsaren merkatua etengabe handitzen ari den arren, Espainiako herritar helduek egiten duten kontsumoa ez da nutrizio arloko adituak gehien kezkatzen dituen alderdia.

Ez da berdin gertatzen haurrekin. EnKid inkestak egindako azterketaren arabera (200 elikagai aztertu zituen), haurren dietari gatza eransten dioten elikagaietatik, tomate saltsa ageri da bosgarren lekuan. Estatuko haurrek lehendik ere gatz asko hartzen dutenez (kezkatzeko moduko kopuruak dira), gurasoei adierazi behar zaie haurrei gutxiagotan eman behar lieketela produktu hori, eta ematekotan, gatz gutxi dutenak hautatzea komeni dela.

Zer-nolako propietateak dituzte saltsek?

Dietaren ikuspegitik saltsek duten ezaugarri nagusia ez dago mantenugaiei lotua, saltsa asko hartu behar bailitzateke jaki horrekin nutrizio arloko gure beharrizanak asetzeko. Saltsen dohain nagusia beste bat da: elikagaiak gustagarriagoak egiten dituztela. Adibide bat jarriko dugu: zenbait jendek ez ditu maite Bruselako azak bere horretan (225 gramo izango lituzke plater batek), baina gerta liteke gutiziatzat hartzea plater bera maionesa pixka batekin aurkeztuz gero.

Semaforo nutrizionalean 20 saltsa mota ageri dira, hiru multzo handitan sailkatuta:

  • Ezinbestekoak: maionesa, ketchupa, saltsa arrosa, ziapea, saltsa mina eta barbakoa.
  • Entsaladak ontzekoak: ziapea eztiarekin, jogurt saltsa, Zesar, entsaladentzat propio egina eta koktel saltsa.
  • Pastekin erabiltzekoak: carbonara, pestoa, lau gaztakoa, Napolikoa eta bolognarra.

Saltsa mota batekoa edo bestekoa izan, errazioen neurria aldatu egiten da. Tomate saltsaren errazio bat, adibidez, 30 gramokoa da, eta maionesaren, ziapearen eta Zesar saltsaren errazioa, berriz, 15 gramokoa. Zergatik? Bada, entsalada bat ontzeko edo kanape batzuk laguntzeko erabiltzen den maionesa edo ziape kopurua askoz txikiagoa delako gisatu bat edo pasta plater bat prestatzeko behar den tomate saltsarena baino.

Nolanahi ere, aipatu beharreko lehenbiziko saltsa tomate saltsa da, nahiko ospe txarra duelako zenbait esparrutan, bai gatz ugari duelako edo bai azukreak ematen dituelako. Semaforoari begiratzen badiogu, argi ikusiko dugu uste den baino askoz osasungarriagoa dela eta saltsa hori maiz samar jateak ez duela desorekatuko gure elikadura, non eta dugun oso kantitate handietan hartzen. Hori gertatzen da, adibidez, haurrekin, non saltsa hori den beren dietako gatz iturri nagusietakoa. Zorionez, merkatuan badira sodio gutxiko tomate saltsak ere, eta oso egokiak dira.

Tomate saltsaren multzo berean sartu diren gainerako saltsen artean (“ezinbestekoen” multzoan daude), bereiz aipatzekoak dira maionesa, saltsa arrosa eta saltsa mina, gantz ugari dute eta. Errazioaren neurria errespetatzen ez bada edo astean behin baino gehiagotan hartzen badira, gerta liteke gure elikadura desorekatzea gantz kantitate horrek. Ez dugu ahaztu behar, gainera, saltsa horiek gustagarriagoak egiten dituztela platerak, eta, horren eraginez, gerta liteke saltsarik gabe dagoenean baino gehiago jatea elikagai horretatik. “Entsaladak ontzeko” taldean, berriz, semaforoa bi saltsarekin baino ez da “piztu”: Zesar saltsak guztira dituen gantzetan (olioz, gaztaz eta arrautzaz egiten da) eta koktel saltsaren gantz saturatuetan (landare olioagatik eta arrautzaren gorringoagatik).

Pastekin erabiltzeko saltsetan, deigarria da carbonara saltsak zenbat gantz ematen dituen guztira eta zenbat gantz saturatu. Ez da harritzekoa ere, zer-nolako osagaiak dituen jakinda: hirugiharra, txerri urdaia eta esne gaina. Oso saltsa gustagarria da, jakina, testura atseginekoa, baina oso noizbehinka jateko gorde behar da. Gaztarekin eginda dagoen edozein saltsak ere gantz ugari izango ditu guztira, eta gantz saturatuak ere bai (hori gertatzen zaio, adibidez, pesto saltsari), eta, hortaz, neurrian hartzekoak dira, batez ere hiperkolesterolemia, 2 motako diabetesa eta gizentasuna izanez gero. Azkenik, gatz kantitatea ere deigarria da gazta duten saltsetan eta bolognar saltsetan, eta, beraz, arteria hipertentsioa dutenek edo bihotz-hodietako arazoak izaten dituztenek oso noizbehinka hartu behar lituzkete.

Eduki honen barruko orrialdekatzea

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak