Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Papereko argitalpena >

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Erosketa Gida: lekaleak : Banan-banan

Merkeak dira, gustagarriak eta ezinbestekoak dieta orekatua egiteko, baina komeni baino gutxiago jaten ditu jendeak

Banan-banan

Lekaleetan zerbait nabarmendu behar bada, ematen ez duten hori da (edo mantenugai jakin batzuk oso kantitate txikitan ematen dituztela): gatza, gantz saturatuak edo trans gantzak, kolesterola eta azukre sinpleak, esaterako. Osasun agintarien esanetan, mantenugai horiek guztiak murriztu egin behar genituzke gure dietan. Gure inguruan gehien jaten diren lekaleak banan-banan zerrendatuko ditugu orain, eta bakoitzak zer-nolako ezaugarriak dituen eta zertarako erabil daitekeen adieraziko dugu:

Babarrunak

  • Zer ematen digute? B1 bitamina, zeinak lagundu egiten baitu energia ekoizteko sistemak ongi funtziona dezan gure gorputzean; burdina ere bai, ezinbestekoa dena anemia ferropenikoari aurre hartzeko (nahiko gaitz ohikoa da Espainiako Estatuan); zinka, beharrezko minerala gorputzeko hainbat funtziotan, besteak beste ugalkortasunean; potasioa, mineral garrantzitsua hori ere odoleko presioa maila egokietan edukitzeko; eta fosforoa, ezinbestekoa hezurrak zaintzeko.
  • Sukaldean: eltzekariak egiteko eta entsaladetan erabiltzeko dira bereziki egokiak; freskoak ez badira, beratzen eduki behar dira, ur hotzetan. Bi edo hiru ordu behar izaten dituzte eltze normaletan egosteko, eta ordubete presioko eltzean. Aholku bat: komeni izaten da platerari ukitu berezi bat ematea, eta tipula eta piperrautsa oliotan egin eta gainetik botatzea.

Ilarrak

  • Zer ematen digute? Batez ere, B1 bitamina, niazina, azido folikoa, C bitamina eta fosforoa. B1 bitamina beharrezkoa da bihotzak normal funtziona dezan, eta niazina eta azido folikoa, berriz (azken hori eskas ageri da herritarren artean), funtzio psikologikoak egoera onean egon daitezen behar dira. Ez da ohikoa izaten jendeak behar baino C bitamina gutxiago hartzea; hala ere, kontuan hartu behar da lagundu egiten duela gorputzak burdina xurga dezan. Are ezohikoagoa izaten da fosforo gutxi hartzea (mineral hori ezinbestekoa da hortz-haginak behar bezala osa daitezen).
  • Sukaldean: 5 minutu behar izaten dute egosteko (ur irakinetan, gatzarekin). Garrantzitsua da ondoren freskatzen jartzea ur hotz eta izotzetan, kolorea ongi finka dakien. Baratxuria eta urdaiazpikoa zartaginean egin eta ilarrekin zerbitzatzea da onena. Ilarrak oso lekale egokiak dira kremak egiteko. Txanotik pasatzea komeni izaten da, azala kentzeko, arazoak eragin ditzake-eta digestioa egitean.

Garbantzuak

  • Zer ematen digute? Burdina, potasioa eta fosforoa dezente, eta azido folikoa ugari. Burdinak funtzio kognitiboak laguntzen ditu, eta potasioa, berriz, beharrezkoa da giharrek ongi funtziona dezaten. Fosforoak kaltzioa xurgatzeko prozesuan parte hartzen du, baina mineral hori ugari samar agertzen da bestelako elikagaietan ere, eta, beraz, ez da ohikoa gabeziarik izatea. Azido folikoa bai, eskas izaten du jendeak sarri askotan (ama-ehuna hazi dadin laguntzen du haurdunaldian).
  • Sukaldean: zopa edo salda batekin zerbitzatu daitezke egosita, edo garbantzuak huts-hutsik edo entsaladan. Guarnizio gisa ere jar daitezke, haragiak edo arrainak laguntzeko (adibidez, bakailaoa).

Babak

  • Zer eskaintzen digute? Ugari ematen dute niazina, azido folikoa, C bitamina (egosi ondoren ere bai) eta fosforoa. Niazina beharrezkoa da organismoko muki mintzak egoera onean egon daitezen, eta azido folikoak nekeari eta akidurari aurre hartzeko balio du. Arraroa da herritarrek C bitamina eskas izan dezaten (bitamina hori beharrezkoa da immunitate sistemak ongi funtziona dezan). Fosforoa ere kantitate egokietan ageri da ia beti jendearen organismoan (hartzen den kaltzioari probetxu hobea ateratzen laguntzen du mineral horrek).
  • Sukaldean: freskoak badira, hiru edo lau egunez eduki daitezke hozkailuan edo leku fresko eta lehor batean. Izoztuta ere oso ongi irauten dute hiru hilabetez. Izoztu aurretik ur irakinetan sartu behar dira bi minutuz, hoztera utzi eta ondoren izozkailuan sartu. Horrela, desizozten direnean, prest egongo dira edozein errezetatan erabiltzeko.

Dilistak

Zer ematen digute? Ugari ematen dute azido folikoa, eta badaukate B1 bitamina, burdina eta zinka ere. Azido folikoa eta burdina beharrezkoak dira globulu gorriak sortzeko (odoleko zelulak dira), eta B1 bitaminak nerbio sistemak egoki funtziona dezan laguntzen du. Zinka, berriz, beste mantenugai batzuekin, lagungarria da hezurrak ongi zaintzeko. Sukaldean: ez dira beratzen jarri behar, eta ohiko eltze batean eginez gero, bi ordu aski dira prestatzeko. Tipula eta piper berde pixka batekin egosi daitezke nahi izanez gero, eta txibiekin nahasita ere jan daitezke. Oso plater gustagarria eta osasungarria da. Berdurekin erregosi eta entsaladan jarrita ere aski goxoak egoten dira.

Soja

Zer ematen digu? B6 bitamina, azido folikoa, burdina, potasioa eta fosforoa. B6 bitaminak erregulatu egiten du gorputzeko hormonen jarduna, eta azido folikoa eta burdina beharrezkoak dira immunitate sistema ongi ibil dadin (ohikoa da herritarrek eskas izatea bi mantenugai horiek). Potasioa beharrezkoa da nerbio sistemak egoki funtziona dezan, eta fosforoak lagundu egiten du hezurrak eta hortzak zaintzen (gehienean, herritarrek behar adinako kopuruetan hartzen dute mineral hori). Sukaldean: egosita jar daiteke. Ez da beratzen jarri beharrik, eta dilistentzat balio duen edozein prestaera da egokia sojarentzat ere. Sojaren kimuek aukera ugari eskaintzen dituzte sukaldean. Zapore eta testura bereziak ematen dizkiete platerei, eta nutrizio-balioz hornitzen dituzte entsaladak eta berdura erregosiak.

Lekale zigiludunak

/imgs/20140101/legumbres4.jpg
Espainiako Estatuan, bost lekalek daramate Adierazpen Geografiko Babestua. Eskualde edo toki jakin batean landatzen den produktua izendatzeko erabiltzen da, eta nabarmen uzten du inguruak baduela eragina elikagaiaren ezaugarrietan:

  • Barco de Avilako Babarruna: Avilako probintziako hego-mendebaldean landatzen dituzte babarrun hauek, eta leun-leunak geratzen dira prestatu ondoren. Horixe dute ezaugarri nagusi.
  • Asturiasko ‘Faba‘: Asturiasko Printzerrian landatzen dute, gehien bat (ez han soilik, ostera). Baba hauen ezaugarri nagusia, uretan beratzen jartzen direnean, ur asko hartzen dutela eta asko handitzen direla.
  • Fuentesaúco-ko Garbantzua: Zamorako probintziako hego-mendebaldean landatzen dute garbantzu gustagarri hau. Ez da oso pikortsua, azal biguna izaten du eta oso gutxitan bereizten da aletik.
  • Armuñako Dilista: Armuñako eskualdeari zor dio izena (Salamancako probintziako ipar-ekialdean dago Armuña).
  • Tierra de Campos-eko Pardina dilista: Gaztela eta Leongo eskualde horretan ekoizten dute, Zamora, Valladolid, Palencia eta Leongo probintzietan. Diametro txikikoa da, arrea kolorez eta puntu beltzak izaten ditu.
  • Tolosako babarrunak: Euskal Herriko kantauriar isurialdean ekoizten dira. Eusko Labela daukate eta, besteak beste, koloreak ematen die ezaugarri bereizgarria, more ilunak izaten dira eta guztiz beltzak.

Eduki honen barruko orrialdekatzea

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak