Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Papereko argitalpena >

Informazio honetan agertzen diren datu, informazio, interpretazio eta kalifikazioak haiek egin ziren uneari dagozkio, eta, beraz, denbora mugatuz daude indarrean.

Azterketa dokumentala egin dugu Espainiako Estatuan elikagaien inguruko publizitatea zertan den jakiteko : Elikagaien publizitatea: nahasmenaren mehatxua

Nutrizio arloko adituek eta zientzialariek diote elikagaien publizitateak kontzeptu nahasgarriak eta neurriz kanpokoak erabiltzen dituela, eta okerreko itxaropenak eragiten dituela, nahiz eta legea eta kode etikoak saiatzen diren kontsumitzaileak babesten

Osasuna, lehengarren amua

Gehiegizko amuak iragarkietan

/imgs/20160201/xicotele.jpg

Osasuna funtsezko balioa da kontsumitzailearentzat, eta eragina izaten du erabakiak hartzeko garaian. La Caixa Fundazioaren Gizarte Ekintzak egindako txostenean baieztapen hauxe egiten da horren inguruan: “Osasuntsu egoteko kezka indarra hartzen hasi da mende honetan, eta joan den mendean argal egoteak sortzen zuen obsesioa bezain aipagarria da”. Bestalde, Ana Isabel Gutierrez psikologoa urrutiago doa (aditua da elikadura arloko jokabide nahasketetan) eta “eguneroko bizitzaren patologizazioa” aipatzen du: “Dena da gaixotasuna”.

Kontsumitzaileak produktu eskaintza ugaria du merkatuan, halaxe nabarmentzen du OINak, eta horrek aukera ematen dio dieta orekatua eta erakargarria diseinatzeko. Baina merkatu horretan, halaber, erruz dira iragarkiek eskaintzen dituzten mezuak eta amuak, eta, ondorioz, asko zailtzen dira erosketa egiteko erabakiak. XXI. mende honetako kontsumitzailea “kritikoagoa eta zorrotzagoa da, ezagutzen ditu bere eskubideak eta gauzatu ere bai”, baina, era berean, “informazioz gainezka bizi da (beti ez da zorrotza eta zientifikoa izaten) eta gehiegizko publizitateak inguratzen du, zeina askotan egiazkotasunaren mugan ibiltzen baita”.

Horretaz gain, OINak adierazten du herritarrek elikadura arloko gaien inguruko informazio iturri gisa erabiltzen dutela publizitatea, nahiz eta batzuetan “engainagarria izan edo zientifikoki kontrastatu gabe egon”. Eta hor ageri diren mezuek “ikuspegi positiboak eta erantzun itxiak eskaintzen dituzte, arazoak egoki eta azkar konpontzeko balio dutenak, kontsumitzaileak beti ez dituelako mezuak aztertzen zentzu kritikoarekin”. Argaltzeko produktuak jartzen ditu adibide gisa, zehazki gisa honetako mezuak: “Argaldu zaitez nahi duzuna janez, ez diezu zertan uko egin maite dituzun elikagaiei eta nahi duzun kopuruetan jan ditzakezu”.

Gai horretan, Mikel Lopez Iturriaga kazetariak argi esaten du El Comidista blogean: elikadura arloko industria “baliatu egiten da kontsumitzailearen nagitasunaz, zeinak nahiago baitu konfiantza haiengan jarri eta ahaleginik ez egin zentzuzko dieta bat egiteko”.

Zientziaren diskurtsoa

Osasunarekiko kezka horrek izan du isla elikadura arloko publizitatean. Halaxe erakusten du La Caixa Fundazioaren Gizarte Ekintzaren txostenaren egileek egindako iragarki azterketak. Elikagaien iragarkiak eta edarienak (alkoholik gabekoenak soilik) aztertu dituzte, 1960tik 2007ra bitartekoak. Guztira, 248 irudi atera zituzten Internetetik, 63 iragarki hartu zituzten publizitateaz ari ziren liburuetatik eta 112 iragarki aldizkarietatik. Aditu horiek frogatu dutenez, 2000. urtetik aurrera, “zientzia medikuaren diskurtsoak hasten dira agertzen elikagaien iragarkietan, eta argudio handiak ematen dituzte elikagaiek edo horien osagaiek osasunari egiten dioten mesedearen inguruan”.

Horrekin batean, azterlan horrek oroitarazten du hain justu garai horretan agertu zirela elikagai funtzionalak: “Adituek esaten badute egunean zenbait fruta jan behar direla, enpresek ontzi eroso batean eskainiko dute errazio magiko hori; zientziak adierazten badu arrain urdinaren osagaiek murriztu egiten dutela kolesterola, industriak eskura jarriko ditu substantzia horien onurak biltzen dituzten elikagaiak, eta omega 3 erantsiko dio esneari eta herdoilaren aurkakoak frutari. Pentsa liteke produktuak lortzen duela gu osasuntsu egotea”.

Jose Manuel Lopez Nicolas irakaslea da Murtziako Unibertsitateko Biokimika eta Biologia Molekularreko Sailean, eta haren iritziz, elikagai funtzionalek ez lukete beharrezkoak izan behar, lekaleek, arrainak edo frutak berez ematen baitituzte osasuntsu egoteko behar ditugun mantenugaiak, hiru elikagai horiek, izan ere, nutrizio balio handikoak dira. Arazoa non dagoen ere adierazten du: “Ez dugu jaten egiaz behar duguna eta pentsa dezakegu elikagai funtzional komertzialak hartuta konponduko dugula gure mantenugai falta. Marketinak eta publizitateak sinetsarazi egin diete kontsumitzaile askori produktu horiek ‘miragarriak’ direla”.

Bestalde, Michael Collan kazetariak azpimarratzen duenez (elikadura gaietan espezializatua dagoen kazetaria da, egun dagoen aipagarrienetakoa), elikagai funtzionalen etiketetan irakurtzen diren baieztapenak edo iragarkietan entzuten direnak, gehienean, datu osatu gabeetan eta gabeziak dituzten ikerlanetan oinarritzen dira.

Eduki honen barruko orrialdekatzea

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak