Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, el diario del consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Edición impresa > Entrevista

^

Javier Andaluz, licenciado en Ciencias Medioambientais e coordinador de Clima e Enerxía de Ecologistas en Acción: "O panorama enerxético cambiou e aproveitar a luz natural xa non implica consumir menos"

O debate sobre as súas bondades ou maldades rexorde cada vez que hai que atrasar ou adiantar o reloxo. Os seus defensores apóianse na rebaixa do consumo de enerxía; os seus detractores esgrimen que é máis simbólico que eficaz. Agora, a Comisión Europea propón suprimirla definitivamente.

 

Desde 1974, e dúas veces ao ano, seguimos invariablemente o ritual de meterlle man ás agullas do reloxo. O último domingo de marzo adiantámola unha hora, e o último de outubro atrasámola. Este cambio, establecido tras a crise do petróleo coa intención de aproveitar mellor a luza natural, foilles imposto a todos os Estados membros da Unión Europea por unha directiva comunitaria de 1984, e en España recolleuse nun Real Decreto de 2002. Pero el cambio de hora estivo nunca exento de polémica.

Os seus defensores alegan que a medida supón un aforro económico e enerxético. Os seus detractores, que os supostos beneficios son poucos e que, ademais, non compensan os trastornos que provocan na saúde. Para as institucións, o cambio contribúe a reducir o consumo enerxético, pero recoñecen que este é difícil de cuantificar e que, en calquera caso, "parece relativamente limitado".

Agora, a Comisión Europea decidiu comezar a tramitar a eliminación da dita normativa despois de que unha enquisa, impulsada pola propia Comisión en xullo, desvele que a maioría dos cidadáns europeos así o quere. Xa o pasado mes de febreiro, o Parlamento Europeo aprobara unha resolución non vinculante para que a Comisión revisase a súa directiva.

UN AFORRO REAL OU ESTIMADO.

 

Axustar a hora para aproveitar mellor a luz natural supón un aforro do 5 % do consumo eléctrico, segundo Instituto para a Diversificación e Aforro da Enerxía (IDAE). Esta cifra tradúcese nunha rebaixa da factura eléctrica: en total, uns 300 millóns de euros. Deles, 90 millóns corresponderían ao aforro nos fogares (uns seis euros por familia); e os outros 210 millóns, á industria ou sector servizos. Unhas cifras que, con todo, se reducen a meras estimacións; é dicir, que para alcanzalas sería necesario prescindir da iluminación artificial cando non sexa necesaria.

O cambio impulsado pola Comisión Europea deberá superar o proceso habitual de tramitación, e os Estados membros terán que dar o seu visto e prace antes de que a Eurocámara ratifique a nova lei, que en calquera caso non chegará antes de 2020 ou 2021. O Goberno considera situar a España no mesmo fuso horario ca Londres. Para os críticos, especialmente as asociacións ecoloxistas, o cambio de hora ten máis de medida simbólica para concienciar sobre a importancia de aforrar enerxía, que de aforro real.

Ademais, destaca que, aínda que tanto as familias como as empresas consuman menos electricidade polas mañás, acaban desperdiciando ese aforro polas tardes en forma dun maior uso de calefacción no inverno e de sistemas de refrixeración no verán. As protectoras do medio ambiente piden, ademais, medidas máis eficientes, como o uso de fotocélulas ou sensores que apagan ou regulan a iluminación en función da luz natural -xa obrigatoria para os novos edificios, como recolle o Código Técnico da Edificación-, a instalación de lámpadas LED ou o deseño dos edificios, de forma que aproveiten mellor o sol a través de fiestras ben orientadas, ou lucernarios.

Outros especialistas en enerxía demandan que o Goberno axude a aplicar de forma máis xeneralizada normas europeas que xa existen e que, na súa opción, si implicarían un aforro relevante: a obriga de promover as enerxías renovables nos edificios e nos tellados ou a instalación de contadores intelixentes con información sobre o consumo de enerxía procedente de renovables.

TRASTORNOS NO RELOXO INTERNO.

Aínda hai máis. Para os máis críticos, os posibles beneficios non compensan os quebradizos de cabeza que supón para os cidadáns, nin os trastornos sobre a saúde. Os médicos sinalan que o cambio lle afecta ao organismo provocando somnolencia, fatiga, ata irritabilidade pasaxeira. O motivo é que trastorna o ritmo circadiano; é dicir, o noso reloxo interno, un sistema que adapta o ritmo do organismo aos ciclos do día e a noite e, se non funciona ben, pode provocar problemas de soño.

Pero o corazón tamén sofre con este axuste horario. Diferentes investigacións así o demostran. A máis recente, publicada en febreiro deste ano pola universidade italiana de Ferrara no European Review for Medical and Pharmacological Sciences, concluía que, os seis estudos máis rigorosos sobre a materia confirmaron unha maior incidencia de infarto no cambio de hora de primavera, que oscila entre o 4 e o 29 %. Tamén hai informes médicos que o relacionan co risco de ictus: un estudo de 2016 da Academia Americana de Neuroloxía cifrou nun 8 % máis o aumento de casos os luns e martes seguintes ao cambio.

Os axustes do reloxo, en cifras

  • 300 millóns de euros estímase que aforra España en enerxía co cambio de hora.
  • 5%: aforro potencial en iluminación que se estima co cambio de hora
  • 1984: ano no que entrou en vigor a directiva europea que obriga a manipular o reloxo dúas veces ao ano.
  • 90 millóns aforrarían en total os fogares españois en enerxía
  • 6 euros: é o diñeiro que economiza en enerxía cada fogar español.
  • 70 países aplican o cambio de hora. Entre eles, todos os da UE.

Fonte: Instituto para a Diversificación e Aforro da Enerxía (IDAE)

O experto: Javier Andaluz, licenciado en Ciencias Medioambientais e coordinador de Clima e Enerxía de Ecologistas en Acción: "A iluminación non é o consumo enerxético maioritario dun fogar".

 

É licenciado en Ciencias Medioambientais, coordina o departamento de Clima e Enerxía de Ecologistas en Acción e pertence a ese sector que afirma que o cambio de hora ten máis de medida costumista e obsoleta que de ferramenta eficaz para aforrar enerxía na casa. "O panorama enerxético cambiou e aproveitar a luz natural xa non implica consumir menos", argumenta.

Por que se sitúa en contra do cambio de hora?

A súa efectividade como modo de aforro enerxético é cuestionable. De producirse algún, este é mínimo. Con todo, a alteración dos ciclos biolóxicos que implica para moitas persoas si resulta relevante. Temos a necesidade de aforrar enerxía, pero dunha forma máis intensa, con medidas de aforro reais, como mellorar o illamento térmico dos edificios ou aplicar outras medidas de aforro pasivas que reducen a demanda de enerxía.

Por que considera que o aforro enerxético que se consegue é pequeno?

Porque o que aforramos pola mañá, gastámolo na iluminación pola tarde. Ao facerse de noite máis pronto, hai que acender as luces antes. Mover as agullas do reloxo dúas veces ao ano non implica necesariamente un aforro de enerxía. Cando no outono se atrasa a hora, empresas e familias (se madrugan) necesitarán unha hora menos de iluminación. E se son negocios de horario matutino, o aforro existe. Con todo, as familias atoparanse conque chega a escuridade unha hora antes do habitual, e dado que a rutina horaria se mantén, gastarán pola tarde esa hora de iluminación aforrada (ou non aforrada) pola mañá. En canto ás empresas e oficinas que traballan despois das 18.00, tampouco aforrarían. Ademais, moitos comercios abren ás 10.00, polo que non aforran pola mañá pero requirirán unha hora máis de iluminación pola tarde, co que o cambio ata os prexudica. Ademais, o consumo eléctrico resulta máis complexo ca iso; salvo en caso de comportamentos irresponsables -como deixar acesas as luces todo o día-, a iluminación non supón o consumo enerxético maioritario dun fogar. De feito, a mellora da eficiencia da iluminación co LED fai que este consumo de enerxía baixe, mentres aumentan, por exemplo, os consumos tecnolóxicos en smartphones , televisións e ordenadores.

Con todo, o Instituto para a Diversificación e Aforro da Enerxía (IDAE) atribúelle ao cambio de hora unha redución do 5 % no consumo de enerxía...

O estudo do IDAE baséase en proxeccións, e estima ese 5 % segundo o que considera que se produciría de non facerse o cambio de hora. Pero ao comparar series de datos de consumo reais anuais, analizando o consumo durante os 10 días anteriores e os 10 días posteriores, os datos son dispares: mentres que uns anos diminúe o consumo enerxético, noutros aumentan. Isto indica que hai factores máis influentes no aforro de enerxía que o cambio de hora.

E que sucede coas familias? Compénsalles?

Non, non hai un aforro real. Non só porque o cambio de hora teña pouco ou ningún efecto, senón porque o prezo do Kw/h consumido é un factor relativamente menor respecto ao custo total dunha factura eléctrica. Ademais, co cambio de hora, en moitos casos o consumo enerxético da xornada laboral prodúcese nas horas solares, mentres que o consumo doméstico desprázase ás horas nocturnas, polo que a suposta hora de aforro prodúcese só en favor dos consumos empresariais e non das familias, que incrementan unha hora o seu consumo de iluminación.

Entón, as empresas e o ámbito industrial si reducen o consumo de enerxía co cambio de hora?

Si, elas son as claras beneficiadas, xa que no seu caso si que se pode producir unha redución do consumo enerxético máis relevante. No entanto, este aforro sería pequeno, e en calquera caso, habería que avalialo conxuntamente sobre os efectos do cambio horario sobre as traballadoras e os traballadores.

Algúns expertos apuntan que, ao adiantar ou atrasar o reloxo, o aforro en iluminación queda compensado polo feito de que usamos máis a calefacción ou o aire acondicionado, dependendo do mes. Cal é a súa opinión?

En efecto, os factores ambientais inflúen máis que o cambio de hora no consumo enerxético, e así, durante as épocas con temperaturas extremas (meses máis fríos ou máis cálidos), o consumo enerxético ascende moito debido aos aparellos de calefacción ou aire acondicionado. Prodúcese un incremento no consumo de enerxía que non só é eléctrico, senón tamén doutras subministracións fósiles.

O cambio de hora comezou a xeneralizarse en 1974, e hoxe ata o Parlamento Europeo o cuestiona. Considérao unha medida obsoleta?

Si, por todo o exposto pero, sobre todo, porque o consumo enerxético é na actualidade moi distinto ao de 1974. O panorama cambiou: hai un incremento das novas tecnoloxías e doutros sistemas eléctricos que non estaban presentes entón, ademais de mellores sistemas de iluminación, o que explica que a luz xa non sexa o centro do consumo eléctrico dunha familia media.

Se non se consegue aforrar de forma eficiente, por que o mantemos?

Por inercia e por costume.

Que medidas de aforro de enerxía propón poñer en marcha?

Sobre todo, eliminar os consumos innecesarios e mellorar o illamento dos edificios. Tamén habería que aplicar medidas pasivas de aforro enerxético (como reducir zonas de correntes de aire ou filtracións), prestántolle especial atención aos colectivos máis vulnerables.

Na súa opinión, existe vontade real de aforrar enerxía?

O auténtico aforro enerxético, necesario para desacelerar o cambio climático, implica reducir en termos netos a demanda de enerxía fósil. Resulta necesario ampliar a instalación de enerxías renovables á maior cantidade de vivendas posible. Na actualidade queda moito traballo pendente no fomento do autoconsumo. O importante sería conseguir que a enerxía que non se estea consumindo nun fogar puidese verterse á rede, unha medida que debería ser prioritaria para a transición enerxética.


Outros servizos


Buscar en

Información de Copyright e aviso legal

Visita nuestro canal Eroski Consumer TV

En EROSKI CONSUMER tomámosnos moi en serio a privacidad dos teus datos, aviso legal. © Fundación EROSKI

Fundación EROSKI

Validaciones de esta página

  • : Conformidad con el Nivel Triple-A, de las Directrices de Accesibilidad para el Contenido Web 1.0 del W3C-WAI
  • XHTML: Validación del W3C indicando que este documento es XHTML 1.1 correcto
  • CSS: Validación del W3C indicando que este documento usa CSS de forma correcta
  • RSS: Validación de feedvalidator.org indicando que nuestros titulares RSS tienen un formato correcto