Saltar o menú de navegación e ir ao contido

  • Bienvenido (ES) | Ongi etorri (euskarazko bertsioa) | Benvingut (versió en català) | Benvido (versión en galego)
  • Bienvenido (ES)
  • Boletines
    •  | Baixa  | Máis opcións |
  • Portadas anteriores

EROSKI CONSUMER, el diario del consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Edición impresa > Psicoloxía

Λ

O sentimento de culpa: Non nos castiguemos

Na nosa vida experimentamos unha chea de situacións que nos espertan sentimentos e emocións. Uns son de gozo e ledicia, e estimulan a risa e mesmo o pranto de emoción. Outros son de tristura e de dor, e lévannos ó silencio e ó desacougo. Isto é o que acontece co sentimento de culpa. Cando aparece, se non o sabemos manexar correctamente, pódenos levar a bloquearnos e a pecharnos en nós mesmos. Sermos conscientes diso axudaranos a superalo e a canalizar o xuízo sobre a nosa persoa sen converter a culpa en castigo.

Por que a culpa é tan forte?

A culpa está conectada co instinto de morte e coa autodestrución. Mal asumida, arrastra a persoa á pasividade, deixándoa nunha situación de indefensión e a mercé de que alguén ou algo externo o libere dela. Esa persoa, ideoloxía ou crenza acada tal poder que impedirá exercer a propia responsabilidade.

  O sentimento de culpa inflúenos tanto porque temos medo a sermos abandonados e dificúltanos responsabilizármonos da nosa propia vida. Témese o abandono pois a necesidade de sermos amados e aceptados é unha aspiración innata en todos nós, e cando a culpa se interioriza contra nós mesmos, deixamos de crer na nosa valía persoal e xulgámonos non merecedores do amor. Como consecuencia, intentamos ser como cremos que as outras persoas queren que sexamos, e deste xeito evitar que nos abandonen. Pero acontece que a nosa verdadeira maneira de ser acábase manifestando e o medo ó abandono increméntase. Xorde daquela a agresividade cara a un mesmo a través do autorreproche e da crítica constante, co propósito de redimirse e ser capaz de ser dono da propia vida. Pero só se consegue interiorizar cada vez máis a desvalorización persoal, e a redención nunca chega, pois buscamos que alguén nos libere. E non é posible, xa que é a culpa a que nos impide sermos libres, non os outros.

Como sabemos que a culpa nos ameaza?

Sinais físicos (presión no peito, dor de estómago, de cabeza, de costas), sinais emocionais (nerviosismo, desacougo, agresividade, irascibilidade) e sinais mentais (pensamentos de autoacusacións e autorreproches) alértannos de que a culpa está sendo mal administrada.

É máis probable que sexa así cando mantemos un sistema de pensamento polarizado (pensamos que as cousas son brancas ou negras, boas ou malas, e non admitimos o termo medio), negativo (tan só temos en conta os detalles negativos e ademais magnificámolos sen atendermos ós aspectos positivos), ríxido (baseámonos nun sistema de normas estrito onde o deber prevalece en todas as nosas accións), sobredimensionado (abandonamos a responsabilidade da nosa vida e pasamos a responsabilizarnos das vidas dos demais e de todo canto acontece ó noso redor) ou perfeccionista (o nivel de esixencia colocámolo na perfección e está en tódolos actos que levamos a cabo).

Como todo sentimento, a culpa está precedida e é consecuencia da escala de valores con que nos rexemos na vida. Se se produce un desencontro entre o noso ideal de como debe ser o noso comportamento e a realidade vivida, isto causará dolorosos conflitos persoais, que desembocarán na xeración dalgún dos tres xeitos de reaccionar ante os acontecementos:

  • Reaccións intrapunitivas: sentímonos culpables exclusivos de todo o acontecido.
  • Reaccións extrapunitivas: culpamos de todo, mesmo dos nosos males, ós demais, como xeito de desresponsabilizarnos ante o sucedido.
  • Reaccións impunitivas: pensamos que ninguén ten a culpa de nada, que son as circunstancias sen máis. Este xeito de razoar pode ter de bo que consegue descargar o abafo e non fai máis penosa a situación, pero, como contrapartida, e cumprirá estar alerta, pódese caer na simplificación e na irresponsabilidade.

Culpa si, pero non castigo

Canta maior concordancia exista entre o noso pensar e actuar, e canto máis lonxe se manteña o noso razoamento de absolutos, rixideces e perfeccionismos, menos veces se nos xerará o sentimento de culpa. Pero, sen dúbida, cando somos incoherentes, o sentimento de culpa aparece. Nese momento, na medida en que aparquemos a descualificación e o castigo, liberarémonos da paralización e manteremos a suficiente fluidez interna para abordar as nosas faltas de coherencia como problemas que cómpre resolver e non como lousas autodestrutivas.

Agora ben, mesmo practicando o anterior non estamos exentos de que se nos acenda ese sinal da culpa con capacidade de ser dolorosa. O problema non radica en sentila, senón en como afrontamos a súa presenza.

Cando se presenta a culpa, o reto é converter ese sentimento en:

  • Un sinal que serve para pormos en cuestión como facemos o que estamos a facer. Ás veces é bo que nos sintamos cuestionados: as revisións persoais posibilitan o noso enriquecemento.
  • Un momento de reflexión e análise de por que nos xorde, sen desvalorizármonos nin afundírmonos no desacougo e no sufrimento.
  • Un diálogo interior que nos leve a designar e a concretar cal é a conduta pola que sentimos a culpa.
  • A busca de solucións, ou, de non ser posible, de alternativas a como reparar o dano causado.
  • A petición de perdón ás persoas afectadas pola nosa conduta.

Se o sentimento de culpa nos afecta de tal xeito que nos conduce a unha situación emocional que nos impide unha análise clara, convén acudir a un profesional para que nos poida axudar a atopar as solucións adecuadas.

Sacar o positivo da culpa

Se ante a culpa non exercemos a nosa responsabilidade e nos sumimos na paralización do medo, caeremos na descualificación persoal (somos malos, egoístas...) e no autocastigo (agresividade que provoca sufrimento). Pero tamén podemos ver na súa manifestación unha función saudable, xa que nos fai conscientes do conflito e, a partir de aí, podemos ser capaces de analizar as solucións e de dar os pasos oportunos que restablezan o noso vivir coherente.

Poderemos descubrir que a transgresión da norma que provoca a culpa se produce porque:

  • Nos guiamos por un sistema de pensamento polarizado, ríxido, negativo, sobredimensionado ou perfeccionista.
  • Existen unhas circunstancias especiais, nas que cómpre ter en conta as nosas necesidades do momento.
  • Pretendéndoo ou non, a nosa actuación non se axusta ós nosos valores.

Se se trata dos dous primeiros casos, comprobamos que o código non é inamovible e que, polo tanto, podemos flexibilizar, contextualizar e dar máis precisión e puntualización á norma transgredida. Non se trata de destruír a norma, senón de enriquecela despoxándoa da súa rixidez. Se a culpa se presenta por sermos incoherentes co noso sistema de valores, deberémonos responsabilizar das consecuencias, facernos cargo do que estas supoñan e pedirlle perdón a quen resultase danado polo noso comportamento.


Outros servizos


Buscar en

Información de Copyright e aviso legal

Visita nuestro canal Eroski Consumer TV

En EROSKI CONSUMER tomámosnos moi en serio a privacidad dos teus datos, aviso legal. © Fundación EROSKI

Fundación EROSKI

Validaciones de esta página

  • : Conformidad con el Nivel Triple-A, de las Directrices de Accesibilidad para el Contenido Web 1.0 del W3C-WAI
  • XHTML: Validación del W3C indicando que este documento es XHTML 1.1 correcto
  • CSS: Validación del W3C indicando que este documento usa CSS de forma correcta
  • RSS: Validación de feedvalidator.org indicando que nuestros titulares RSS tienen un formato correcto