Capa de ozono e efecto invernadoiro: Aínda, poucas certezas e demasiadas dúbidas

Pero non chegan a se pór de acordo na causa pola que entre 1980 e 1995 se rexistraron os nove anos de temperatura media máis alta da Terra en todo o último século. Non obstante, hai consenso científico en relacionalo co efecto invernadoiro e cos procesos que o rexen.

O efecto invernadoiro é necesario para a Terra

En contra do que puidera parecer polo contexto negativo no que xeralmente se cita, o efecto invernadoiro é un fenómeno natural e necesario, causado pola presencia de gases na atmosfera, principalmente vapor de auga e gas carbónico (CO2). Estes e outros gases reteñen a enerxía calórica que se recibe do sol e manteñen a temperatura dentro dos límites que permiten o desenvolvemento da vida. Sen a súa concentración, a temperatura terrestre sería similar á da lúa, uns 18 graos baixo cero. Polo tanto, o efecto invernadoiro non constitúe, por si mesmo, unha ameaza á vida na Terra. Pero a actividade humana, principalmente nas últimas décadas e no hemisferio Norte, tende a eleva-la concentración de CO2, ó tempo que ameaza a presencia doutros gases vitais coma o ozono (O3). En consecuencia, unha maior cantidade de enerxía solar é atrapada na atmosfera e elévase a temperatura media, e os raios daniños caen á Terra con máis facilidade. Sen embargo, non se probou aínda a relación causa-efecto desta suba de temperatura, polo que moitos expertos prefiren manter cautela antes de confirmar esta relación.

O ozono forma un escudo protector, non unha capa

Ó igual que ocorre co efecto invernadoiro, o cidadán non iniciado nestas cuestións identifica o ozono como unha substancia negativa e perigosa, e, no seu caso, sitúao nunha capa localizada na estratosfera a uns 30 quilómetros da superficie terrestre. Algunhas fontes advirten que isto non é de todo certo. Sinalan que non existe tal capa, xa que a súa concentración na atmosfera se mantén desigual dependendo da latitude e a lonxitude onde se mida. Os datos das medicións do ozono son moi recentes, de aí a falta de resultados concluíntes. Non obstante, o ozono realiza un papel esencial na atmosfera: actúa de escudo protector impedindo que os raios prexudiciais do sol (as radiacións do espectro gamma), alcancen a Terra. E permite, pola contra, continua-lo seu camiño ós raios beneficiosos para a vida.

¿Que produce a diminución do ozono?

Cando en 1977 investigadores da Universidade de California detectaron na Antártida alteracións no nivel do gas, e oito anos máis tarde, unha nova medición sinalou unha diminución do 40%, saltou a alarma. A falta de ozono supón un perigo, xa que del depende o bloqueo dos raios daniños. Entón creouse o nome burato da capa de ozono que, aínda que non é cientificamente correcto, serve para ilustra-la situación. Os clorofluorocarbonos (CFC) e outros compostos sintéticos relacionados con eles supoñen, ó parecer, unha ameaza para a presencia de ozono nas alturas. Trátase de elementos químicos moi fáciles de obter pero difíciles de suprimir, utilizados como propelentes ou gases impulsores en aerosois e espumas para a limpeza de pezas electrónicas, e que poderían afectar de forma negativa á cantidade idónea de gas na atmosfera. Como medida global e protectora do ozono, asinouse en 1987 o Protocolo Montreal, ó que desde entón se adheriron 175 países. Nel estableceuse o ano 2000 para cesar toda producción dos clorofluorocarbonos no mundo.

Coida-la saúde da atmosfera

Algunhas teorías relacionan a precaria saúde da atmosfera co aumento de enfermidades graves da pel ou de problemas oculares, aínda que polo momento non se demostrou a relación directa entre ambos. Non obstante, as evidencias dispoñibles indican que existe suficiente xustificación para tomar medidas preventivas e comezar a coida-la saúde da atmosfera. Os peores agoiros sobre o cambio climático adiantan que, de continua-las tendencias actuais, algúns dos efectos previsibles serán a elevación do nivel do mar, a modificación dos patróns de choivas e ciclos agrícolas, a infección de augas ricas en arrecifes de coral e a multiplicación de enfermidades na pel e nos ollos. Sen embargo, os avances tecnolóxicos e os novos coñecementos que cada día se adquiren deben servir para evitar posibles males.

Cambio dos hábitos de consumo

Se ben é certo que os cidadáns se atopan á marxe das grandes decisións que en materia de medio natural adoptan os gobernos, todos podemos cambia-los nosos hábitos de consumo e colaborar na preservación do contorno. Agora ben, o modo máis eficaz de reduci-la producción de gases invernadoiro e de evitar danos á atmosfera sería a reducción do consumo mundial e a substitución das actividades industriais e domésticas contaminantes por outras menos prexudiciais. Pero sen que iso implique desatende-las necesidades dos seres humanos que poboámo-lo planeta, especialmente os dos países pobres, que son os que máis crecemento económico e, polo tanto, "dereito a contaminar" requiren. Isto, hoxe en día, é unha mera utopía, xa que se deberían sortear innumerables barreiras políticas, culturais e comerciais, e intereses económicos dos diversos países. De tódolos xeitos, a situación ha mellorar porque:

• Os avances rexistrados na reciclaxe de materiais son aínda insatisfactorios.
• Prevalece o costume de desbota-los productos unha vez consumidos, sen depositalos nun colector específico (papel e cartón, vidro, pilas, plásticos e briks...) para materiais reciclables.
• As enerxías alternativas resultan aínda insuficientes e caras.
• Só un 1% da enerxía solar, virtualmente inesgotable, se aproveita.
• Os vehículos eléctricos ou movidos por combustibles "ecolóxicos" non pasan de meras anécdotas nun mercado demasiado conformista no que ó compromiso de reduci-lo seu impacto no medio natural se refire.

Desenvolvemento sostible, a alternativa máis realista

O consumidor pode asumi-la súa parte de responsabilidade no abuso con que actuamos sobre a natureza colaborando co que se coñece como desenvolvemento sostible. Os seguintes hábitos repercuten positivamente no medio natural: Stop ós malos fumes:

• Reduza o uso do vehículo e revise o seu motor para non producir máis contaminación da necesaria. A mesma regra é válida para cortadores de céspede, segadoras, compresores...
• Diminúa o uso de calefacción e aire acondicionado. Acurtar distancias:
• Se é posible, elixa vivir preto do colexio ou oficina e realice a compra diaria na veciñanza.
• Se o coche é parte indisoluble do seu traballo, optimice os seus itinerarios.
• Para os seus desprazamentos urbanos, utilice o transporte público, as bicicletas, e a camiñada.

Consumo ecolóxico:

• Ó mercar aparellos para o fogar, coma frigoríficos, lavadoras e lámpadas, elixa os que menos enerxía consomen para realiza-la mesma función. Ademais de pagar menos na factura da luz, potenciará un efecto dominó que inclinará os fabricantes a construír aparellos máis eficientes enerxeticamente, e , polo tanto, menos contaminantes.
• Esixamos á Administración que promova o aforro de enerxía. En 2007 será posible en España elixir compañía eléctrica, polo que convén meditar sobre as vantaxes de elixir unha que utilice fontes de enerxía renovable.

Relacións deste contido