Nabigatze-menua pasa eta edukietara joan

EROSKI CONSUMER, el diario del consumidor

Bilatzailea

logotipo de fundación

EROSKI CONSUMEReko kanalak


Kokapen honetan zaude: Hasiera > Paperezko bertsioa > Elikadura

^

Erosketa gida: txibiak, olagarroa eta txipiroiak: Latako txibiak, olagarroa eta txipiroiak: berehalako proteinak

Kontserba horiek moluskuen nutrizio ezaugarri eta zapore guztiari bere horretan eusten diote; kontsumo gomendioek diote astean behin jan behar liratekeela, gutxi gorabehera

 

Elikagaiak kontserbatzeko moduak buruhauste handiak sortu izan dizkio gizakiari bere iraupena ziurtatzeko borrokan, eta urritasun garaietan edo sasoiz kanpora elikagaiak eskuratzeko zailtasuna izan da elikadura arloko industriaren akuilu nagusietakoa. Asko aurreratu da bide horretan, eta horren adibide dira elikagaiak hoztea eta izoztea, ehotzea eta zerealak irin bihurtzea, eta berdin arrainak, itsaskiak, begetalak eta lekaleak kontserbatan sartzea ere.

Kontserba industriak ekoizpenean eta salmentetan izan dituen hazkunderik handienak gerra garaiei lotuta egon dira. Hain zuzen, elikagaiak luzaro samar egoera onean mantentzeko metodoen bilaketak ez zuen emaitza onik eman Frantziako Iraultzaren garaia iritsi arte.

Orduantxe aurkitu zuen behin betiko irtenbidea Nicolas Appert frantziarrak: elikagaiak beirazko ontzietan sartu, hermetikoki itxi eta ur irakinetan egostea bururatu zitzaion. Era horretan, elikagaia ongi kontserbatuko zela bermatzen den, baldintza berezietan biltegiratzen ibili beharrik gabe, eta hori berritzailea izan zen garai hartan.

Aurkikuntza hark Europa osoan eskuratu zuen ospea, eta horrela hasi zen sortzen kontserba industria. Ingalaterrak metalezko ontzia ekarri zuen (latorria), eta horrek aukera ematen zuen elikagaia berotan sartzeko eta material bereko taparekin hermetikoki ixteko. Latorriak abantaila handiak eskaintzen zituen beiraren aldean, besteak beste elikagaia argitik hobeto babesteko aukera.

Prozesua nabarmen hobetu zen autoklabea asmatu zenean: elikagaia esterilizatzeko tresna bat zen, eltze handietan egoste tenperaturak 100 ºC-tik gora igotzeko aukera ematen zuena. Denbora asko aurrezten zen ekoizpen aldian eta azkar eta eraginkortasunez desagerrarazten ziren mikrobioak; horri esker, handitu egiten zen elikadura arloko segurtasuna azken produktuan.

Latako kontserba oso azkar hedatu zen Espainiako Estatuan ere, eta kontserben industria handitu egin zen urte gutxitan. Kalitatea handitzea ekarri zuen horrek, eta mundu mailan ereduzko bihurtu zen. Gaur egun, munduan arrain eta itsaski kontserba gehien ekoizten duen herrialdeetako bat da Espainia, eta aitortza handia du nazioartean.

Horrek guztiak argi uzten du zer-nolako garrantzia duen arlo horrek, eta guri bizimodua errazteaz gain, enpresa sare eta langile talde handia biltzen du. Hala ere, Espainiako Estatuko leku guztiek ez dute garrantzi bera kontserba ekoizpenari dagokionez. Galizian du tradiziorik handiena, eta autonomia erkidego horretan ekoizten dira kontserba guztien %85,5. Andaluziak, Kantabriak eta Euskal Autonomia Erkidegoak ere industria garrantzitsua daukate.

Espezieen arteko aldeak

 

Txipiroi, txibia edota olagarroekin egindako kontserbak antzekoak dira, baina ez berdinak. Alde batetik, olagarroa (Octopus vulgaris) molusku zefalopodo bat da, eta bi bentosa lerrodun zortzi garro izaten ditu. Itsasertzean bizi izaten da, harkaitz tartean, 200 metroko sakontasunean gehienez ere. Elikatzeko, maskor bikoak, arrainak eta krustazeo txikiak jaten ditu gehienean. Otarre berezi batzuekin harrapatzen dute (aho estukoak izaten dira, propio horretarako eginak).

Bestalde, txibia eta txipiroia aipatzen ditugunean, ohiko txibiaz ari gara, izen zientifikoa Loligo vulgaris duenaz. Euskal Herrian zaletasun handia dute zefalopodo horrekin, eta "txipiroia" esaten diote txibia txikiari (hantxe sortu zen elikagai hori bere tintan prestatzeko errezeta). Denborarekin, Espainia osora hedatu zen izen hori txibia txikiaz aritzeko, eta egun txibia edo txipiroia esaten zaie txibia mota guztiei.

Zer-nolako aldea dago txibiaren eta potaren artean? Bi horiek bereizteko, hodiaren azken zatian dauzkaten bi hegalei begiratu behar zaie: txibiaren hegalek bere luzera osoaren bi herenak hartzen dituzte behin burua kenduta, eta potaren hegalek heren bat. Azalaren koloreak ere bereizten ditu (garbitu aurretik ikusten da hori), potak orban ubel edo moreak izaten baititu, txibiaren orban arrosakarak baino ilunagoak.

Egiaz, potak edo txibia erraldoiak espezie bat baino gehiago biltzen ditu: pota arrunta (Todarodes sagittatus), pota hegalaria (Illex coindetii), neurri txikiagokoa dena, edo argentinar pota (Illex argentinus), kalitatez hobea. Potari luras esaten zaio Galizian eta jibia Hego Amerikan, nahiz eta jibia, berez, txokoa den (gaztelaniaz, sepia). Guztiak dira familia bereko kideak.

Potak nutrizioaren ikuspegitik dituen ezaugarriak eta txibiarenak berdinak dira proteinei dagokienez. Bitaminetan, B3a eta B12a nabarmentzen dira, eta mineraletan, fosforoa, potasioa eta magnesioa; gantza, berriz, gutxi izaten du potak. Zapore eta testura zakarragoak izaten ditu, eta pota denak ere berdinak ez diren arren kalitatez, bakar batek ere ez du gainditzen txibia.

Orrialde-zenbaketa



Ekintza honek Bizkaiko Foru Aldundiaren Kultura Sailaren laguntza jaso du

Beste zerbitzu batzuk


Bilatu

Copyright-i buruzko informazioa eta lege-oharra

Visita nuestro canal Eroski Consumer TV

 EROSKI CONSUMERen oso serio hartzen dugu zure datuen pribatutasuna, lege oharra. © EROSKI Fundazioa

EROSKI Fundazioa

Validaciones de esta página

  • : Conformidad con el Nivel Triple-A, de las Directrices de Accesibilidad para el Contenido Web 1.0 del W3C-WAI
  • XHTML: Validación del W3C indicando que este documento es XHTML 1.1 correcto
  • CSS: Validación del W3C indicando que este documento usa CSS de forma correcta
  • RSS: Validación de feedvalidator.org indicando que nuestros titulares RSS tienen un formato correcto