Nabigatze-menua pasa eta edukietara joan

EROSKI CONSUMER, el diario del consumidor

Bilatzailea

logotipo de fundación

EROSKI CONSUMEReko kanalak


Kokapen honetan zaude: Hasiera > Paperezko bertsioa > Elikadura

^

PAPEREZKO BERTSIOA.
2016ko azaroa

Erosketa gida: edateko jogurtak eta beste esne hartzitu batzuk: Edateko jogurtak: ohikoen antzekoak baina ñabardurekin

Nutrizio balio handiko elikagaiak dira, edozein adinetan hartzeko modukoak eta, bereziki, esnea ongi onartzen ez duten pertsonentzat dira egokiak, erraz barneratzen den elikagaiak baitira

 

Klima epeleko inguru zabal batean dute jatorria jogurtak eta beste esne fresko hartzituak, Ekialde Hurbila, Asiako hego-ekialdea eta erdialdeko Asia biltzen dituen inguruan hain zuzen. Leku horietan, animalien larruazalarekin edo urdailarekin egindako zahagietan gordetzen dute orain ere esnea zenbait herrik, eta zahagi horietan egoten diren bakterio termofiloek sortzen dute jogurta, zehazki laktobaziloek eta estroptokokoek. Bakterioek laktosa hartzitu eta azido laktikoa sortzen dutenean, proteina molekulek harrapatu egiten dituzte likidoa eta gantz globuluak, eta esne likidoa zena testura hauskor eta zapore mikatzeko gai solido bihurtzen da.

"Jogurt" hitzaren jatorria Turkiatik dator, eta horixe adierazten du, hain zuzen, esne hartzitu erdisolido mikatz hori. Izen bat baino gehiago hartzen du lekuaren arabera, eta munduan oso hedatua dago orain dela milaka urtetatik: ekialdeko Europan, Afrika iparraldean, erdialdeko Asian, Indian...

Europan bitxikeria gastronomiko bat izan zen XX. mendea hasi arte, eta bi gertakarik egin zuten ospetsu elikagai hori. Alde batetik, Ilya Metchnikoz immunologoaren teoriek, zeinak lotura ikusi baitzuen komunitate batzuetako jendearen bizitza luzearen eta jogurta eta beste esne hartzitu batzuk hartzearen artean, horrek eragotzi egiten baitzuen bakterio patogenoak haz zitezen. Bestetik, jogurta modu industrialean egiten hastea: Danone enpresa izan zen denetan aurrena. Isaac Carassok sortu zuen, Mataron; garai hartan, artisau erako enpresa txiki bat zen, eta Raval auzoan sortzen zituen jogurtak. Hasieran, Bartzelonarako bakarrik egiten zituen jogurtak Danonek, eta farmazietan saltzen zituen.

Edateko jogurta

Koilararekin jateko ohiko jogurta eta edatekoa berdin-berdinak dira ia gauza guztietan, eta prozesu fisiko batek bakarrik bereizten ditu: irabiatzeak. Biak dira esne hartzituak. Hortaz, testura baino ez dute desberdina ohiko jogurtak (mamitua, sendoa eta flan itxurako trinkotasuna duena) eta jogurt likidoak. Ohiko jogurta ontzian bertan inkubatzen eta hozten da, eta jogurt likidoa, aldiz, leun-leun irabiatzen da 5 edo 10 minutuz 20 oC-an, mamitua beharrean egoera likidoan eta "edateko" testurarekin geldi dadin, ontziratu aurretik.

Edateko jogurtaren iraupena, gainera, ontziratu aurretik ematen zaion tratamenduaren araberakoa izango da:

  • Hoztu baino ez bada egiten, 20-24 egunen barrenean hartu beharko da.
  • Pasteurizatzen bada, 30-40 eguneko iraupena izango du, batez beste.
  • UHT tratamendu termikoa ematen bazaio, 2-4 hilabete iraungo du; "iraupen luzeko jogurta" bezalakoa izango litzateke, nahiz eta hauxe lukeen izen egokia: "Hartzitu ondoren pasteurizatu den jogurt likidoa".

Tradizio kulturala

Edateko jogurta edo jogurtarekin egindako edariak, adibidez dugh edo doogh delakoak, beti egon izan dira Erdialdeko Ekialdeko kulturetan, Libano, Iran eta Irak artean, eta baita inguru hartako beste hainbat herrialdetan ere: Albania, Bulgaria, Turkia, Azerbaijan, Afganistan, Pakistan, Bangladesh, Mazedonia, Uzbekistan, Kazakhstan eta Kirgizistan. Jogurt edari horri ur karbonatatua edo ur normala eta gatza eransten zaizkio.

Beste bertsio espeziadun batzuk, borhani esaten diotena adibidez (jogurta ziape, kumino, piperbeltz haziekin) edo usain belarrekin onduta daudenak (mendarekin, esaterako) ohikoak dira Bengalan. Lassy delakoa ere jogurtaren aldaera edangarria da; gozoa edo gazia izan daiteke, eta jendeak asko hartzen du Indian, Pakistanen eta Bangladeshen. Hain zuzen Indian eta Erdialdeko Ekialdean, ayran esaten zaiona -edateko jogurt mota bat, gazia- elikaduraren oinarrietako bat izan da hainbat mendetan. Europan ere badira edateko esne hartzituetan oinarritzen diren elikagaiak, bereziki Eskandinavian eta Grezian.

Edateko jogurta, bertsio industrialean, Ameriketako Estatu Batuetan zabaldu zen lehenik, eta Europan ondoren, XX. mendeko azken hamarkadetan. Jogurt likido bat da, azukreak eta fruta edo zapore-emaileak erantsita dituena. Jogurtaren merkatua osorik hartuta, zati txiki bat baino ez du osatzen edateko jogurtak, baina 2015. urtean, Ameriketako Estatu Batuetan, hazkunderik handiena eduki duen azpisaila izan da, eta, segur aski, zerikusi zuzena izan dute egungo bizimoduari lotuta dauden eskakizunek eta elikagaien bertsio "eramangarrien" gorakadak (edateko jogurtak, zereal barratxoak...). Joera hori gure inguruan ere hasia da sumatzen.

Beste esne hartzitu batzuk

 

Jogurt likidoarekin eta jogurt naturalarekin batean, badira oso antzekoak diren beste produktu batzuk ere, beste esne hartzitu batzuen sailean sar daitezkeenak. Edateko produktu gisa merkaturatzen dira, baina indarrean dagoen legedia eskuetan hartuta, ez dira jogurtak. Edari horiek, izan ere, jogurtak izan ohi dituen bakterioez gain, beste batzuk ere izaten dituzte.

Codex Alimentarius delakoak esne hartzituentzat duen arauak esaten du esne hartzituz lortutako esnekiak direla, eta esnetik lortutako produktuetatik abiatuta egiten direla, osaera aldatuta edo aldatu gabe, arau horren 3.3 atalak ezartzen dituen mugen barrenean, mikroorganismo egokien eraginagatik, zeinak pHa apaltzea ekartzen baitu, koagulazio eta guzti zenbaitetan eta koagulazio gabe besteetan (prezipitazio isoelektrikoa). Mikroorganismoak bideragarriak, aktiboak eta ugariak izango dira produktuan, gutxieneko iraupen eguna arte, salbu eta produktuari ez bazaio tratamendu termikoa ematen hartzitu ondoren, halakoetan ez baita nahitaezkoa mikroorganismoak bideragarriak izatea.

Sailkapena

Irizpide bat baino gehiago erabil daitezke jogurtak eta beste esne hartzituak sailkatzeko.

  • Esnearen jatorria kontuan hartuta: esne hartziturik gehienak behi esnearekin egiten dira, baina ardi esnea eta ahuntz esnea ere erabiltzen dira. Ez da hain ohikoa izaten behor edo bufalo esnea erabiltzea.
  • Gantz kopurua kontuan hartuta: aberastua izan daiteke (esne gaina erantsi bazaio), osoa, erdigaingabetua edo gaingabetua.
  • Esneari ematen zaion hartzidura mota kontuan hartuta.

Badira sailkatzeko beste irizpide batzuk ere, baina, nolanahi ere, aukera horiek guztiak konbinatuta eskuratzen dira merkatuan dauden esne mota guztiak.

Bestalde, 2014ko apirilaren 11n Kalitate Arau berri bat onartu zen jogurtarentzat (271/2014 Errege Dekretua). Honela sailkatzen ditu jogurtak: jogurt naturala, natural azukreduna, eztitzaileduna, frutaduna, zukuduna edo beste elikagairen bat duena; hartzitu ondoren lurrindua eta pasteurizatua (galdu egin du bakterio laktikoen bideragarritasuna).

Orrialde-zenbaketa



Ekintza honek Bizkaiko Foru Aldundiaren Kultura Sailaren laguntza jaso du

Beste zerbitzu batzuk


Bilatu

Copyright-i buruzko informazioa eta lege-oharra

Visita nuestro canal Eroski Consumer TV

 EROSKI CONSUMERen oso serio hartzen dugu zure datuen pribatutasuna, lege oharra. © EROSKI Fundazioa

EROSKI Fundazioa

Validaciones de esta página

  • : Conformidad con el Nivel Triple-A, de las Directrices de Accesibilidad para el Contenido Web 1.0 del W3C-WAI
  • XHTML: Validación del W3C indicando que este documento es XHTML 1.1 correcto
  • CSS: Validación del W3C indicando que este documento usa CSS de forma correcta
  • RSS: Validación de feedvalidator.org indicando que nuestros titulares RSS tienen un formato correcto