Nabigatze-menua pasa eta edukietara joan

  • Bienvenido (ES) | Ongi etorri (euskarazko bertsioa) | Benvingut (versió en català) | Benvido (versión en galego)
  • Bienvenido (ES)
  • Buletinak
    •  | Utzi  | Aukerak |
  • Aurreko portadak

EROSKI CONSUMER, el diario del consumidor

Bilatzailea

logotipo de fundación

EROSKI CONSUMEReko kanalak


Kokapen honetan zaude: Hasiera > Paperezko bertsioa > Elikadura

Λ

Erosketa gida: ore prestatuak: Ore prestatuak: berritzen ari den tradizioa

Osagaien artean, gari irina, ura, landare gantzak, gatza eta legamia ageri dira, eta noizean behin jateko elikagaien sailean sartzen dira

 

Aditu askok azpimarratzen dute elikagaiak etxean prestatzea garrantzitsua dela modu osasungarrian elikatzeko. Elikagai multzo bakoitzetik bi edo hiru errezeta prestatzen jakitea komeni dela diote, eguneroko otorduek ez dezaten asperdurarik eragin eta gure beharrizanak eta gustuak asetzeko gai izan daitezen.

Supermerkatuetan saltzen diren ore prestatuek lagundu egiten dute hori lortzen, tradizioaren lekukoa bildu eta aukera ematen dutelako familian betidanik ohikoak izan diren zaporeekin gozatzeko, eta, gainera, denbora eta energia ugari aurrezteko balio dute.

Tartak, pastelak, enpanadak, quichéak, pizzak eta abar egiteko, orea behar izaten da oinarrian, ore hartzitua edo gabea, gozoa edo ez hain gozoa, eta gainean beste osagai batzuk jartzen zaizkio, frutak, berdurak, barazkiak, haragiak, arrainak eta gaztak, besteren artean. Kontzeptu horrek bilakaera handia izan du denbora igaro ahala, tarte horretan asko aldatu direlako, izan ere, prestatzeko moduak, oreen euren osaera eta joera kulturalak.

Kultura gastronomikoa

Lurralde bakoitzak bere kultura eta gastronomia ditu, eta errezetak, sukaldean erabiltzen diren teknikak eta elikagaiak aurkezteko era aldatu egiten da lurralde batetik bestera. Mediterraneoko zibilizazioaren jatorrian (antzinako Erroma, Grezia, Mesopotamia, Egipto eta Arabia), oreetan erabiltzen zen gantza oliba olioa izaten zen; ale eho batzuekin konbinatzen zuten, eta oinarrizko ore mota bat egiten zuten. Bestalde, pastelen oreak, gaur egun ezagutzen ditugun bezala, Erdi Aroko Europan erabiltzen ziren osagaietatik datoz (gurina, seboa, animalien gantza eta gisakoak erabiltzen zituzten gantz gisa).

Haragiz betetako oreen jatorria ere Erroman dago (adibidez, irinarekin eta oliba olioarekin egina, enpanada erakoa), eta Europa iparraldean eduki zuen bilakaerarik handiena, han lortu baitzuten txerri gantza edo gurina txertatzea, eta horren bidez, orea erabilgarriagoa izaten zen, arrabolarekin errazago zabaltzen zen eta moldera eraman ere bai.

Ore finak eta geruza ugarikoak ere Mediterraneoan sortu ziren (filo masa eta baklava esaterako). Gurutzadetan zebiltzanek sartu zituzten ore gozo horiek Erdi Aroko Europan, eta azkar asko zabaldu ziren. Zehazki, hostorea Errenazimentuan sortu zen, XV. eta XVI. mendeak hartzen dituen garaian, erdi-hostoreek izan zuten bilakaerari esker, adibidez ore hautsiak eta brisa oreak.

Ore izoztuak

Ore izoztuak 50eko hamarkadan agertu ziren kontsumoko produktu gisa, Ameriketako Estatu Batuetan. 1955. urtean masa izoztu bildua egiteko prozesua patentatu zuten, pastelak egiteko erabiltzen zena (gozoak edo gaziak). Herrialde hartako merkatuan gaur egun ere aurki daitezke "latan" datozen oreak, forma emana dutenak eta betetzeko gertu daudenak, edo "stick" edo barretan datozenak.

XXI. mendeko merkatuetan, ore mota horiek guztiak aurki ditzakegu, bai izoztuta eta bai hoztuta, bloke angeluzuzen edo zirkularretan datozenak, betetzeko eta labean egiteko prest. Hortaz, baliabide egokiak dira denbora aurrezteko.

Galiziako enpanada

Espainiako Estatuko kultura gastronomikoan ere bada orean oinarritua dagoen produktu oso adierazgarri bat, Galiziako enpanada hain zuzen. Ez dago argi non eta noiz duen jatorria, baina badirudi mende batzuk atzera egin beharko dugula, arabiarrak Al-andalusen sartu ziren garaira hain zuzen. Arabiar haiek gariz egindako enpanadatxo batzuk egiten zituzten ardikiz beteta, eta beste era batzuetakoak ere bai, gozoak bezala gaziak; elikagai haiek arrakasta izan zuten tokiko kulturan, eta zabalduz eta egokituz joan ziren herrialde batean eta bestean.

Antzinako lehen enpanada haiek ez ziren egun ezagutzen ditugunak bezalakoak; ogiaren antz gehiago izango zuten, agian ogi biribilen modukoak izango ziren, gogorrak beharbada, mamirik gabeak eta elikagai gustagarriz beteak. Baliteke elikagai hartatik etorri izatea enpanada. Bilakaera horren hurrengo pausoa izan zen ogi horiek modu tradizionalean egostea, labean, orea gordinik zegoela eta Galizian ohikoak diren betegarriekin: xouva (sardinatxoak), olagarroa, berberetxoak, haragia...

Ore motak

 

Etxean ogia egitea, kremazko hostore bat edo pizza pertsonalizatu bat plan gustagarria izaten da beti. Ore prestatuek asko erraztu dezakete lana, nahiz eta horretarako jakin egin behar den zer-nolako ezaugarriak dituzten orerik ohikoenek:

  • Pizzen oreak. Ore hartzituak izaten dira. Legamiak orean sortzen duen gas karbonikoaren ondorio dira (onddo batek sortzen du gas hori). Hartzitzen ari den denboran, hiru halakotu egiten da orearen neurria. Testura guria izaten dute. Nagusiki gari irinarekin egiten dira (irin erdi-indartzaileak esaten zaie), eta beste osagai hauek ere izaten dituzte: ura, landare olioak, gatza eta legamia. Oso erraz landu eta erabiltzeko orea izaten da, batere itsasten ez dena, oso kurruskatsua fin-fin eginez gero, eta igo egiten dena denbora gehiago egonean utzita. Ogia egiteko ohiko makina batekin, 30 minutu aski dira orea prest egon dadin.
  • Hostorea. Hostorea egiteko prozesua konplexu samarra da etxean egiteko. Hosto edo geruza ugariko orea izaten da. Geruza horiek lortzeko, gurin zatiak sartzen dira orearen tartean, eta zapaldu egiten da, tolestu eta hoztu hainbat aldiz. Ez darama legamiarik eta labean sartu ondoren harrotzen da. Beroak urtu egiten du geruza artean dagoen gantza, egin egiten du barrenetik, bereizi egiten du orea eta gorantz zabaltzen; prozesua bukatuta, harro-harroa eta kurruskatsua gelditzen da. Oreari osagai azidoren bat erantsiz gero, adibidez limoi ura edo ozpina, gantza ez da ateratzen oretik eta horrek, ondorioz, testura hobea ematen dio.
  • Ore hautsia. Ore hau erabiltzen da gehien tarta gozo eta gazien oinarriak egiteko. Irin bahetua erabiltzen da egiteko, eta osagai hauek: gatza, azukrea, gantza edo gurina, gorringoak edo arrautzak eta esne hotza edo ura. Osagaiak oso gutxi manipulatu behar dira, elkartu bai baina ez daitezen homogeneizatu. Irin indargeak erabiltzen direnez, ez zaie eransten legamia bizirik, baina bai laberako hautsak eta gasifikatzaileak.
  • Brisa orea. Ore hautsiaren antzekoa da oso, bai egiteko modua eta bai osagaiak ere. Brisa oreak arrautza gutxiago eta gurin gehiago duela, horixe da alde bakarra, eta esnea ere izaten duela batzuetan. Gehienbat te pastak egiteko erabiltzen da. Ore hautsia, brisa orea eta sablé esaten zaiona antzekoak dira osagaietan, eta bakoitzak daraman arrautza eta gurin kopuruak bakarrik bereizten ditu. Nutrizioaren ikuspegitik ere ia ez dago alderik ore horien artean.
  • Enpanadak egiteko orea. Ore hori egiteko, osagai hauek behar izaten dira: irina, gatza, garagardo legamia, azukrea, gantza edo margarina, ur epela eta arrautzak.

Orrialde-zenbaketa



Ekintza honek Bizkaiko Foru Aldundiaren Kultura Sailaren laguntza jaso du

Beste zerbitzu batzuk


Bilatu

Copyright-i buruzko informazioa eta lege-oharra

Visita nuestro canal Eroski Consumer TV

 EROSKI CONSUMERen oso serio hartzen dugu zure datuen pribatutasuna, lege oharra. © EROSKI Fundazioa

EROSKI Fundazioa

Validaciones de esta página

  • : Conformidad con el Nivel Triple-A, de las Directrices de Accesibilidad para el Contenido Web 1.0 del W3C-WAI
  • XHTML: Validación del W3C indicando que este documento es XHTML 1.1 correcto
  • CSS: Validación del W3C indicando que este documento usa CSS de forma correcta
  • RSS: Validación de feedvalidator.org indicando que nuestros titulares RSS tienen un formato correcto