Nabigatze-menua pasa eta edukietara joan

  • Bienvenido (ES) | Ongi etorri (euskarazko bertsioa) | Benvingut (versió en català) | Benvido (versión en galego)
  • Bienvenido (ES)
  • Buletinak
    •  | Utzi  | Aukerak |
  • Aurreko portadak

EROSKI CONSUMER, el diario del consumidor

Bilatzailea

logotipo de fundación

EROSKI CONSUMEReko kanalak


Kokapen honetan zaude: Hasiera > Paperezko bertsioa > Elikadura

Λ

Erosketa gida: zorroan datozen fruitu lehorrak: Zorroan datozen fruitu lehorrak: tradizio berrituak

Gisa horretako elikagaiekin dieta aberasteak ez du eragiten ez gorputz pisua handitzea eta ez sabelaldeko perimetroa zabaltzea ere, eta, gainera, hainbat onura egiten diote osasunari

 

Orain dela 13.000 urte, berebiziko gertaera izan zen gizateriaren bilakaerarentzat: basa zuhaitzak landatzeari ekin zioten, eta fruitu lehorrak biltzen hasi ziren horietatik. Nekazaritza eta abeltzaintza sortu baino lehenago izan zen hori (K.a-ko 8.500 urtean sortu ziren bi horiek). Horrexegatik daukate fruitu lehorrek halako kultura balioa eta sinbolismoa, eta horregatik daude hain sustraituta gure inguruan, nutrizioaren eta gastronomiaren arloetan egun atxikitzen zaizkien kontzeptu modernoagoak baino gehiago.

Sustraitze horren adibide bat izan daiteke Kristautasunaren sinbologian hartzen duten lekua. Almendrak, adibidez, Kristoren irudia adierazten du: haren jainkotasuna (fruitua) haren giza izaeran ezkutatzen da (oskola), zeinak barrenaldea zaintzen duen, argiaren iturri dena (hebreeraz, "luz" da almendraren izena). Era berean, Itun Zaharrean, pistatxoak, almendrak eta intxaurrak itxaropen eta adore zeinu gisa aipatzen dira.

Baina fruitu lehorrak baziren, nola ez, Kristautasuna agertu aurretik ere. Gesher Benot Y´aqov aztarnategian, Israelen, fruitu lehorren arrastoak ikusi dituzte, orain dela 780.000 urtekoak hain zuzen. Aurkitu dituzten espezieen artean, pistatxoak eta almendrak daude, gaur egun ere jaten ditugun fruituak biak ere.

Mediterraneo inguruko herrialdeetako dietaren ezaugarrietako bat horixe da, izan ere, fruitu lehorrak maiz jateko ohitura, oso aspalditik datorrena. Zoritxarrez, XX. mendearen erdialdetik hona nabarmen murriztu da elikagai horiek jateko joera, mundu osoan gainera. 1940. urtean, adibidez, Espainiako Estatuko herritar bakoitzak, batez beste, 19,1 gramo jaten zituen egunean, eta gaur egun, berriz, 3,3 gramo jaten dituzte egunean, Katalunian, Valentzian eta Murtzian gehien. Hala ere, Europako herrialdeak kontuan hartuta, Espainiako Estatuan jaten da fruitu lehor gehien gaur egun, Suitza, Grezia eta Italiarekin batean.

Ezagunenak

Zerrenda luzea egin daiteke fruitu lehorrekin, baina honako hauek jaten dira gehien Estatuan: almendrak, anakardoak, hurrak, kakahueteak, pinaziak, pistatxoak eta, batez ere, intxaurrak eta ekilore haziak.

Kakahueteak, botanikaren ikuspegitik, ez dira fruitu lehorrak, lekaleak baizik, baina nutrizioaren aldetik fruitu lehorren antzekoak direnez oso, talde horretan sartu ohi dira.

Intxaurrak eta pinaziak kenduta, fruitu lehorrik gehienak ez dira gordinik jaten, txigortuta, erreta edo frijituta baizik, edo beste jaki batzuen osagai gisa (izozkiak, pastelak, turroiak, mazapanak, kremak, bonboiak...). Sukaldean egindako beste plater batzuetan ere erabiltzen dira, gisatuetan, erregosietan eta tokian tokiko saltsa batzuetan (romeco delakoa, pestoa, picada), eta horrek ere argi erakusten du zer-nolako balioa duten gastronomian.

Handizka edo ontziratuta?

 

Fruitu lehorrak handizka erosten ziren garai batean, eta gaur egun, berriz, ontziratuta edo zorroetan sartuta egoten dira gehienean. Bi sistemek dituzte gauza onak eta ez hain onak.

Alde batetik, handizkakoetan, zaila da gatza erantsita duten produktu asko aurkitzea; alde horretatik, aukera askoz ere handiagoa da ontziratuetan. Ingurumenaren gaineko eraginari dagokionez, askoz ere txikiagoa dute handizkakoek, naturako baliabide gutxiago erabiltzen baitira horiek egiteko.

Aldiz, elikadura arloko toxi-infekzioak sortzeko arriskua handiagoa izaten da. Nahiz eta fruitu lehorrek, izenak dioen bezala, hezetasun gutxi duten, horrek ez du esan nahi ez daitezkeela kutsatu mikroorganismoekin (hezetasunak lagundu egiten du horiek ugaritzen). Fruitu lehorrak, hain zuzen, substratu ona dira lizunak sortzeko, adibidez aflatoxinak.

Dena den, leku freskoan edukiz gero, lehortuta eta inguruan eragile kutsatzailerik gabe, lizunak edo intsektuak adibidez, asko iraun dezakete, 9 eta 12 hilabete artean. Fruitu lehorrak ontzian edo zorroan sartu gabe erosiz gero, ontzi hermetiko batean gorde behar dira, tenperatura handia dagoen lekuetatik baztertu eta egun gutxiren buruan jan. Gomendio horrek berdin balio du ontzian datozen fruitu lehorrak behin irekitzen ditugunerako ere.

Fruitu lehor ontziratuek, bestalde, gatz ugari izaten dute. Horretaz gain, ekoizleek batere osasungarriak ez diren gantzak erabiltzen dituzte batzuetan fruituak frijitzeko, palma olioa esaterako, zeinak ugari izaten baititu gantz saturatuak eta azukreak. Hori saihestu egin daiteke naturalean ontziratuta dauden fruitu lehorrak hautatuz gero.

Ontziratuta datozen fruitu lehorren alde, ontzi horien materiala aipa daiteke: metalezko latak, beirazko ontziak edo plastikozko poltsak. Produktua babestu egiten dute aldaketetatik, baita zaharmintzetik (gantz edo olio ugari duen elikagai batek zapore desatsegina hartzen du denbora baten buruan) eta kutsaduratik ere, eta horrekin batean, erraztu egiten du horiek erabiltzeko eta biltegiratzeko lana. Eta ontziari esker, etiketa eta informazioa jartzeko aukera izaten da. Horren bidez jakin daiteke nondik datorren, noiz ontziratu zuten eta zein duen kontsumo data gomendatua, nutrizioaren ikuspegitik nola osatua dagoen eta zer-nolako osagaiak dituen. Informazio hori eskuan izanda, erabaki egokiagoak hartzeko modua izaten da eta alergiak dituzten pertsonek jakin egin dezakete produktu hori jan dezaketen edo ez.

Orrialde-zenbaketa



Ekintza honek Bizkaiko Foru Aldundiaren Kultura Sailaren laguntza jaso du

Beste zerbitzu batzuk


Bilatu

Copyright-i buruzko informazioa eta lege-oharra

Visita nuestro canal Eroski Consumer TV

 EROSKI CONSUMERen oso serio hartzen dugu zure datuen pribatutasuna, lege oharra. © EROSKI Fundazioa

EROSKI Fundazioa

Validaciones de esta página

  • : Conformidad con el Nivel Triple-A, de las Directrices de Accesibilidad para el Contenido Web 1.0 del W3C-WAI
  • XHTML: Validación del W3C indicando que este documento es XHTML 1.1 correcto
  • CSS: Validación del W3C indicando que este documento usa CSS de forma correcta
  • RSS: Validación de feedvalidator.org indicando que nuestros titulares RSS tienen un formato correcto