Elektrizitatearen bidea

Sua, airea, ura eta lurra dira naturaren lau elementuak. Horiek dira bere ahalmen energetikoaren erakusle, eta horien bidez lortzen dugu guk, gizakiok, argindarra sortzea. Baliabide horiek neurrian eta zentzuz erabili beharra dago, ordea, gure etxeek eta beste hainbat gunek argitan jarrai dezaten, eta hurrengo belaunaldiak ez daitezen ilunpetan geratu.

Energia transformatu egiten da

Biomasa zentral batean, alternadore batek energia elektriko bihurtzen du lurrun-turbina batean sortzen den energia mekanikoa. Berdin gertatzen da turbina eoliko batean, zeinaren ardatzak bira ematen baitu haizearen indarrari esker. Zentral hidroelektrikoetan, turbina hidrauliko bat mugitu behar izaten da, eta ur-korronteak egiten du hori; eta zentral fotovoltaikoak, berriz, panelez beteak egoten dira, eta panel horiek diodo erdieroalez beteak, non elektroiak sortzen diren argi-iturri bat iristen zaienean. 2010. urtean, Espainiako Estatuan behar izan zen energia elektrikoaren % 35ek jatorri berriztagarria eduki zuen, baina oraindik ere zentral nuklearrek eta termoelektrikoek sortzen dute energiarik gehien.

A la izquierda, aerogeneradores en la Sierra del Perdón (Navarra). A la derecha, central térmica de biomasa de Corduente (Guadalajara). Rubén García Blázquez

Tentsioa handitzea eta garraioa

Zentral elektrikoek transformadore bat eduki ohi dute, eta sortutako argindarraren tentsioa handitzea izaten da haren zeregina, 60.000 volt-etik 400.000 volt-erainoko tartean. Tentsio handituz eta intentsitatea apalduz, erraztu egiten da argindarra goi-tentsioko sarean barrena garraiatzea, zeinak 38.000 kilometro baino gehiago baititu Estatuan. Hari edo klabe eroaleek eramaten dute argindarra; kable horiek kobrezkoak edo aluminiozkoak izaten dira gehienean, eta metalezko dorre handi horiek eusten diete. Hari eroale horien gainetik, lurreko kable bat ere joaten da, instalazioa deskarga atmosferikoetatik babesteko. Dorreek, berriz, isolatzaile batzuk ziaten dituzte, beiraz, portzelanaz edo material sintetikoz eginak, kableak babesteko.

La corriente eléctrica de alto voltaje viaja a través de cables conductores soportados por torres metálicas de gran envergadura. Rubén García Blázquez

Por encima de los cables conductores viajan cables de tierra que protegen al conjunto de descargas atmosféricas. Rubén García Blázquez

Todas las torres de electricidad, soporten alta o media tensión, llevan acoplados unos aisladores que evitan el contacto de los cables con las partes metálicas. Rubén García Blázquez

Azpiestazioak eta Transformatze Zentroak

Goi-tentsioko sarea garraiatze-azpiestazioetara iristen da, eta han, tentsio elektrikoa murriztu egiten dute transformadore baten bidez. Estazio horiek hainbat osagai izaten dituzte: barra kolektoreak, azpiestazioan dauden osagaiak elkarrekin konektatzen dituztenak; ebakigailuak, azpiestazioa argindar-fluxutik isolatzen dutenak, mantentze-lanak eta konponketak egin behar direnerako, eta abar. Garraiatze-azpiestazioetatik, kontsumo-zentro nagusietara banatzen da argindarra. Bidearen erdian, herriguneetatik gertu, azpiestazio txikiagoak izaten dira, horietara argindarra banatzeko; horiek ere voltajea murriztu eta transfomatze-zentroetara bideratzen dute argindarra. Azken horiek zuzenean hornitzen dituzte etxeak korronte aldizkatzailez (Estatuan, 220 volt-ekoa da).

Plano general de una subestación. Recibe la electricidad de la red de alta tensión, rebaja su voltaje y la suministra a la red de distribución. Rubén García Blázquez

Detalle de un grupo de aisladores de una subestación. Rubén García Blázquez

Subestación de reparto. Rubén García Blázquez

En España hay más de 38.000 kilómetros de líneas de alta tensión que transportan la electricidad desde las centrales hasta las poblaciones y centros de consumo. Rubén García Blázquez