Herbon-Padrongo piperrak: Mina izango ote da?

Ameriketatik etorri, Galizian finkatu eta handik egin du mundurako jauzia ortuari horrek. Hauxe da Padrongo piperraren historia.

Frantziskotar baten abitupean

Mexikotik itzuli zelarik, San Antonio de Herbon frantziskotarren komentura iritsi zen misiolari hura, Capsicum piperraren haziak aldean zeramatzala. Padrongo udalerrian zegoen komentu hura, A Coruñan, eta hantxe landatu zituzten frantziskotarrek, Mundu Berria esaten zioten hartatik ekarritako beste zenbait ortuari, fruta exotiko eta gainerakoekin batera. Inguruko laborariek ere ikasi zuten nola egin, eta menderik mende, piperrautsa egiteko soilik ehotzen zen piper hura, inguru horietako gastronomiaren ikur nagusietakoa bihurtu da.

La crónica del Padre Herosa, de 1756, menciona ya el cultivo de pimientos en las feraces tierras de Herbón. Rubén García Blázquez

Roberto Freire, uno de los dos franciscanos del Convento de San Antonio de Herbón, en uno de los invernaderos. Rubén García Blázquez

Belaunaldiz belaunaldi transmititu den lanbidea

Pementeiroak dira piperra landatzen duten familiak, eta betidanik omen datozen ohiturak bezala, arbasoengandik jaso dituzte lurrak eta jakinduria. Herbon-Padrongo inguruetan, mikroklima berezia daukate, eta horri esker, piper horiek ere guztiz berezi eta bakanak dira. Mikroklimak ez ezik, jakina, lan ongi eginak ere badu zerikusia horretan. Urte osoko zeregina da, izan ere. Hasteko, piperrik onenen haziak bildu eta lehortu egiten dituzte, eta urtea amaieran, hazitegiak egin eta lurra prestatzen dute. Urte berriarekin batera, berotegian landatzen dituzte, eta apirilean loratzen dira. Maiatzetik urri bukaera bitarte biltzen dute uzta. Handik aurrera, Herbongo Piperra Jatorri Izen Babestua edukiko dute. 2009. urtean lortu zuten izendapen hori, eta honako udalerri hauetan landatzen direnei soilik dagokie: Padron, Dodro, Rois, Pontecesures eta Valga.

A finales de año se prepara la tierra y se hacen los semilleros, conocidos aquí como tallóns. Rubén García Blázquez

Flor y desarrollo de los pimientos. Rubén García Blázquez

En mayo se trasplantan los semilleros en el exterior para recolectarlos durante el verano. Rubén García Blázquez

El invernadero, figura característica del paisaje del municipio de Padrón. Rubén García Blázquez

Berdetan berde

Piper-biltzaileek mantal moduko bat izaten dute gerrian lotuta, eta harexekin egiten dute poltsa, piperrak biltzeko. Eguneko lehen orduetan hasi eta eguerdiko azken orduetan bukatzen dute. Zentzumenak zorroztuta ibili behar izaten da, ikusmena eta ukimena, gehienbat: alerik distiratsuenak eta egokienak hautatzen dituzte, bost zentimetro inguru dituztenak eta ongien trinkotuta daudenak, sekula ez kurruska egiten duten eta min-usain nabarmena daukatenak.

Fátima se abre paso en un mar verde de tallos y hojas para recolectar la codiciada hortaliza. Rubén García Blázquez

De la planta al mandil, una tela característica que las ?pementeiras? convierten en bolsa para ir soltando los pimientos. Rubén García Blázquez

Detalle de la bolsa o mandil de una 'pementeira'. Rubén García Blázquez

La recogida es ardua, ya que cada pimiento lleva un ciclo de maduración distinto. En la foto Belén durante el proceso de recogida. Rubén García Blázquez

Milagros Piñeiro recolectando en la parroquia de Carcacía. Rubén García Blázquez

El principal componente del pimiento es al agua, seguido de los hidratos de carbono. Es una buena fuente de fibra y apenas aporta grasas. Rubén García Blázquez

Dos ?pementeiras? vuelcan sus mandiles llenos en una caja Rubén García Blázquez

En la mesa de selección manual se limpian de hojas, restos de rabos rotos y flores. Rubén García Blázquez

Los pimientos se vuelven a depositar en la caja que se lleva a la báscula. Rubén García Blázquez

Gautu arteko lanaldi gogorra

Arratsalde erditsuan, biltegira iristen dira biltzaileak, eta hantxe izaten dute zain goizean egindako lanaren emaitza: kaxa piperrez beteak. Pazientzia bildu, eta hauta-lanean hasiko dira berriz ere: batzuk baztertu, gainerakoak banan-banan garbitu eta hosto- eta lore-hondarrak kenduko dizkiete. Lan hori eginda, ontziratu egingo dituzte, iluntzeko bederatziak inguruan beti. Piperren % 2 soilik izaten dira minak, baina mahaira iristen direnean, beti geratuko zaigu zalantzatxo bat: mina izango ote da?

Milagros y Vanesa depositan las cajas en la báscula de la nave de la S.A.T A Pementeira. Rubén García Blázquez

Cada envase aporta su trazabilidad: el lugar exacto de recogida, la fecha, su productor... y su etiqueta de Denominación de Origen Protegida. Rubén García Blázquez