Txokolatea: Mitoz josiriko gozokia

  Munduan gehien zabaldutako gutizia gastronomiko bilakatu da txokolatea. Egun ekoizten den txokolate-sorta amaigabea dastatzeko aukera du edonork. Osagai nagusia kakaoa duela, horren %70 Afrika ekuatorialean ekoizten da: bertan, Boli Kosta, Ghana -munduko ekoizle behinena- eta beste hainbat herrialdek txokolatea eta kakaozko produktuak fabrikatzen dituzten herrialdeetarako esportazioekiko mendekotasun gaitza dute: AEB, Alemania, Erresuma Batua, Frantzia, Brasil, besteak beste.

Kakao barietate nagusiak Theobroma criollo, Theobroma forastero eta biak gurutzatzetik erdiesten dena dira. Criollo horrek, lurrin eta zapore apartakoa, mundu zabaleko produkzioaren %10 hartzen du, Venezuela eta Ekuadorren ekoizten da. Gainerako %90 forastero motakoa da; kalitatez kreola bezain ona ez bada ere, ekoizpen ugariagoak eskaintzen ditu.

Kontsumoari dagokiola, Espainian 3,5 kilo hartzen zen 1999an, laguneko eta urteko, hots, Europako beste hainbat herrialdetan baino dezente gutxiago, kontsumoaren gehiena tabletako txokolatea izaki.

Txokolatearen kalitatea

Txokolatearen kalitatea kakaoaren eta gainerako osagaien jatorri eta portzentajeak ez ezik, lantze prozesuak ere determinatzen du. Ekuador, Venezuela, Ghana eta Costa Ricako kakaoekin egiten diren txokolateak zapore on eta lurrin finekoak dira, Indonesiakoen ahogozoa leuna da, Brasilgoek oso usain eta zapore aldagarriak dituzte eta Errepublika Dominikarrekoak denetan zapore ahulenekoak dira.

  Kalitate handieneko txokolateak, oro har, kakao-osagai (kakaoa eta kakao-gantza) asko dauzkatenak eta "kontxeatze" izeneko prozesua nozitzen dutenak dira, hau da, txokolate likidoa makina batean hamabi orduz gutxienez eta zazpi egunean gehienez irabiatzean da. Egokiena, prozesua astebetez luzatzea da, horrela txokolateak zaporea hartu, mikaztasuna erabat suntsitu eta ukitua leunagoa agertzen duelako.
Beste osagai batzuei dagokiela, azpimarra dezagun bainila-estraktu hutsarekin txokolate bikainak fabrikatzen direla; gainontzekoak egiteko bainillina izeneko suzedaneoa baliatzen da.

Txokolatea, elikagai

Txokolatea ta kakaozko elikagaiak oso energetikoak dira, karbohidrato eta gantz ugari dauzkatelako. Gantza, batez ere, kakao-gantzak kakao-intxaur ehoak estutu ondoren erdiesten den olioa, alegia) ematen du: bertan hainbat gantz-azido saturatu dira ugarienak, hala nola estearikoa; honakoak, adibidez, bere familiako beste hainbat azidok ez bezala, ez du odoleko kolesterolaren igoerarekin loturarik. Proteina gutxi dauzka, esnerik edo esnekirik gehitu ezean.

Txokolatea elikagai tonikoa da, teobromina ugari daukalako. Teobromina, izan ere, nerbio-sistema estimulatzen duen substantzia da, kafearen kafeina edo tearen teinaren antzekoa, baina eragin kitzikagarri ahulagoa du, bi horiek baino. Bukatzeko, gantz asko daukanez, tamainan kontsumitzea komeni izaten da (anoa, 20 gramo). Nutrizio alorreko adituen ustez, dieta orekatuan beti ere, kakaoa -era askotan- kontsumitzea gaitzik ez duten adin guztietako gizakien osasunarentzat mesedegarria da.

Osaketa nutrizionala (anoa, 20 gramo)

Galde-erantzunak

Zer da kakao-portzentaje txikiena?
Txokolatean dautzan kakaozko produktuen -kakaoa edo kakao-orea eta kakao-gantza, alegia- gutxieneko kopurua da: zenbat eta kakao gehiago orduan eta txokolate hobea.

Kakao-portzentajeak ba ote du eraginik osaketa nutrizionalean?
Nutrizioaren ikuspegitik, txokolate beltz mikatza esneduna baino hobea da, esneak txokolatearen ahalmen antioxidatzailea eragozten duelako. Adituen arabera, baliteke hori gertatzea antioxidatzaile eta esne-proteinen artean konplexu ez-xurgagarriak sortzearen ondorioz.

Nolako osagaiak dauzka txokolate zuriak?
Txokolate zuriak kakao-gantza, esne hautsa, azukrea eta soja-lezitina dauzka. Ez du kakaorik eta, horrenbestez, ez da benean txokolate.

Eduki honen erlazioak

Ekintza honek Bizkaiko Foru Aldundiaren Kultura Sailaren laguntza jaso du