Nabigatze-menua pasa eta edukietara joan

  • Bienvenido (ES) | Ongi etorri (euskarazko bertsioa) | Benvingut (versió en català) | Benvido (versión en galego)
  • Bienvenido (ES)
  • Buletinak
    •  | Utzi  | Aukerak |
  • Aurreko portadak

EROSKI CONSUMER, el diario del consumidor

Bilatzailea

logotipo de fundación

EROSKI CONSUMEReko kanalak


Kokapen honetan zaude: Hasiera > Paperezko bertsioa > Gaurkotasuna eta aisia > Produktuen azterketak

Λ

Informazio honetan agertzen diren datuak, informazioak, interpretazioak eta kalifikazioak burutu ziren momentuari soilik dagozkio eta, beraz, iraupen mugatua dute.

Antxoaz beteriko olibak: Arauak onartu baino kalitate kaskarragoa

Arauak onartzen dituen kalitate akatsak baino larriagoak agertu dituzte zortzi laginek, baina dastatze proban kontsumitzaileek ez zituzten kontuan hartu

  Produktu honi dagokionez, merkatuan dauden hiru kategorietako antxoaz beteriko oliben zortzi lagin aztertu dira; prezioak, kiloko, 2,54 eurotik (Como) 5,27 eurora doaz (El Torreón). Antxoa betegarria produktu osoaren %6 da, batez beste, oliben tamaina (lagin batetik bestera aldatzen delarik, betegarriaren pisuak ere eragina du) kiloko 234 aletik 318 alera doa. Produktu hau ekoiztean olibak, ura, gatza, antxoen betegarria (antxoa birrinduak eta egonkortzailea -alginato sodikoa edo E401- arrain mamiaren sakabanaketari saihets egiteko), azido laktikoa edo E-270, azido zitrikoa edo E-330, azido askorbikoa edo E-300 eta baimendutako beste hainbat aditibo, hala nola glutamato monosodikoa edo E-621 zapore emailea.

Antxoaz beteriko olibek duten nutriente ugariena gantza den arren (%16), hori osasungarritzat jo daiteke, bertako gantz ase eta asegabeen arteko proportzioa ere osasuntsua delako.

Horrelako olibek ia ez dute proteinarik (%1 inguru) eta karbohidratoak ere ez dira ugari agertzen (%3); beraz, ekarpen kalorikoa apala da (160 kaloria ehun gramoko). Gatza, ordea, ugari daukate: produktu osoaren %3 inguru. Antxoaz beteriko olibatik ehun gramo (27 ale, hor nonbait) kontsumitzen duenak aholkatzen den eguneko gehieneko kopuruaren erdia irentsia du, beraz.

Honelako olibek daukaten gantz asegabe ugaria (osasuntsuena) dela medio, kontsumoa egokia izan daiteke odoletako kolesterola handiegi edo triglizeridoak gehiegi direnean. Bestetik, ordea, sodio (gatz) ugari daukatenez, hipertentsio arteriala, bihotz intsufizientzia edota likidoen atxikipena nozitzen duenarentzat kontsumitzea ez da osasungarria. Arrainaren aurkako alergia duten pertsonek ere saihets egin behar diote honelako olibak kontsumitzeari, antxoa daukatelako. Bukatzeko, gehiegizko pisua dutenek ere neurriz har ditzakete, ekarpen energetiko handikoak direlako oliba hauek.

Arazo bi

Azterketak bi irregulartasun hauteman ditu. Bietan larriena, zortzi laginen egiazko kategoria (gorenetik -estra- bigarreneraino doana) lagin guzti-guztietako etiketetan adierazitakoa baino kaskarragoa da, arauak kategoria bakoitzari onartzen dizkion akatsen tolerantzien araberakoak ez direlako (azterturiko laginetan behar ez bezalako ukitu, epidermis, txorten, fruitu hautsiak eta behar bezainbeste betegarria ez duten aleak aurkitu direlako). "Estra" adierazten duten bost laginetatik hiru ez dira iristen bigarrenera (kategoria komertzial apalenera) ere; beste bat lehen kategoriakoa da eta bestea, bigarrenekoa. Lehen kategoriakotzat agertzen diren bietako bat bigarrenekoa da eta bestea ez da bigarren kategoriara ere iristen. Azkenekoa, estandar (hau da, bigarreneko) gisa agertzen delarik, ez da bigarrenera iristen. Bada, ordea, ñabardura garrantzitsu bat egin behar: arauak kategoria komertzial bakoitzerako xedatuak dituen eskakizunak (onarturiko akatsen portzentajea) zorrotz-zorrotzak direnez, ia-ia bete ezinezkoak dira ekoizlearentzat. Nolanahi ere, nekez esplika daiteke Ybarra, La Española eta Carbonell (beren burua Estratzat agertzen dutenak) laginak, kalitateari dagokionez dituzten akatsak direla medio, bigarren kategoriakoak ez izatea. Ondorioz, edo araua produktu horren errealitatetik biziki urruti dago, egungo ekoizpen sisteman bidez lor ezin daitekeena betearazten duelako edo, bestela, antxoaz beteriko olibak ekoizteko prozesuak ez dira behar bezain eraginkorrak.

Hona beste irregulartasuna: Como eta La Española laginek bakarrik bete dute etiketari buruzko araua. Gainerako laginek ez dituzte agertzen ikus-eremu berean salmentako izendapena, pisu garbia eta pisu xukatua eta datak, edo olibek daukaten antxoaren portzentajeaz informaziorik ez dute ematen.

Laginek badituzte alderdi positiboak, ordea: ADNren analisiaren bidez egiaztatu da oliben betegarrian lagin guztiek antxoa erabili dutela. Carbonell laginean pasta horrek, Engraulis encrasicolus (besteak beste, Kantauri Itsasoak berezkoa duen antxoa espeziea) antxoaz gainera, bestelako antxoak ere baditu (kopuruz, askozaz ere urriagoak diren arren). Horrek, etiketan agertzen dena ("Kantauri Itsasoko antxoez beteak") gezurtatzen du. Baliteke gorabehera hori betegarria moldatzeko prozesuan ustekabean bestelako antxoak nahasi izanaren ondorio izatea.

Dastatze proban hoberenak izan ziren Ybarra (denetan onena, 6,9 puntuz), Carbonell eta El Serpis laginen aurretik, hauek biak 6,5 puntutik gorakoak. Hiru lagin hauetako bakar bat ere ez da merkeenen multzokoa. Kalifikazio kaskarrena Como (4,8 puntu) laginak eraman zuen: denetan merkeena izaki, "antxoa gustu gutxi", "ale txikiak" eta, neurri apalago batean "ale gogorrak" izatearren.

Kalitatea eta prezioaren arteko erlazio egokiena El Serpis laginak ematen du (kiloko ia 5 euro kostatzen delarik, egiaz lehen kategoriako bakarra da eta, aldi berean, gatz gutxien daukana), baina Ybarra ere aukera polita da: 4,57 euro kiloko kostatzen delarik, dastaketan nota hoberena lortu zuen, baina bere egiazko kategoria apalagoa da, bigarrenera ere iristen ez baita. Diru gutxiago gastatu nahi duenak Olivax (3,18 euro kiloko) alternatiba interesgarria du.

Olibetatik hasita...

Gure dietan tradizioz sustrai luzeak dituen elikagaia da oliba, ospe handikoa Espainia osoan, bera baita,dieta mediterraneoko oinarrizko elikagaitzat jotako olio preziatuaren funtsa izateaz gainera, aperitibo bikaina. "Pintxo" modura edariekin batera eskaintzen dira era guztietako olibak taberna, jatetxe eta antzekoetan baina, era berean, sukaldaritzazko hainbat errezetak ohiko osagaia dute.

Mahaiko olibak era askotako jakien osagarri dira (beltzak, berdeak, hezurrik gabe edo hezurdunak, beteak, osoak, puskatuak, etc.): entsalada eta entsaladillak, ore eta arrozak, pate eta saltsak, haragi eta arrainen betegarriak... denak aberasten ditu olibak, ikuspegi nutrizionaletik eta gastronomikotik.

"Mahaiko oliba" deritzo hainbat barietatetako olibondoaren fruituari (Olea europea sativa Hoffg. Link.), heldutasun puntu egokian bildua denean; oliba horrek duen kalitatea bikaina izaki, behar bezalako elaborazioak nozitu ostean, kontsumitzeko prest eta kontserbatzeko egokia den produktua emango du. Espainian oliba barietate ugari diren arren, mahaiko oliba espezie ohikoenak hauek dira:

  • Gordala. Tamaina handienekoa izaki, zapore sendoa du.
  • Manzanilla. Sevillako olibadietan bereizgarria, alea gordala baino tamaina txikiagokoa da, biribila, mamitsua, samurra, hezur txiki eta zapore bereizgarrikoa.
  • Hojiblanca. "Manzanillaren" antz-antzekoa delarik, mami gogortxo eta kolore berdeagokoa da.

Antxoaz beterikoak

Beteriko olibak erdiesteko berde koloreko "manzanilla" eta, hein apalago batean, "hojiblanca" barietateko aleak baliatzen dira. Olibaren kolorea biltze-garaiarekin dago lotua: fruitua, helduaroko bereizgarri den urre kolore edo gorria hartu aurretik biltzen da, irail eta urrian. Oliba horrek irmoa, osoa izan behar du, orbanik gabea (berezko pigmentazioari dagozkion markak bakarrik izango ditu) eta bere kolorea berdetik lasto horira doa. Horrelakoak ekoizteko hurrengo osagaiak baliatzen dira: olibak, ura, gatza, antxoa-betegarria (antxoa birrinduak eta egonkortzailea -alginato sodikoa edo E401- arrain mamiaren sakabanaketari saihets egiteko), azido laktikoa edo E-270, azido zitrikoa edo E-330, azido askorbikoa edo E-300 eta baimendutako beste hainbat aditibo, hala nola glutamato monosodikoa edo E-621 zapore-emailea.

Lixiba alkalinozko tratamendua aplikatuko zaio olibari eta, ondoren, gatzunetan (hau da, ur eta gatzetan) beratuko da, egokitzeko: bertan, "sevillar estiloko" erabateko edo hein bateko hartzidura laktikoa noziaraziko zaio. Hezurra erauziko zaio ostean eta, horrek utzitako zuloan, antxoazko betegarria sartuko da. Gobernu-likido gisa azidulaturiko gatzura erantsiko zaio eta, geroago, ontzi hermetikoetan sartuko dira. Olibek ez baldin badute nozitu "erabateko" hartzidura naturala, ohikoena da aleak pasteurizatzea, egoera bikainean manten daitezen bermatzeko.

Lantze prozesuko faseak

  1. Hartu eta biltzea. Fase honetan, osagai guztiak eta ontziratzeko lehengai guztiak jaso eta metatuko dira dira, horretarako egokitu diren biltegietan, fabrikazio prozesuan sartu arte.
  2. Egostea. Alea lixiba alkalino batez tratatuko da orain, "oleuropeina" izeneko konposatuaren eraginez olibak duen zapore mikatza arindu edo ezabatzeko. Horrek ondorengo hartzidura laktikoa erraztuko du eta produktu honek dituen bereizgarri organoleptikoak garatzen eta hezurra olibari ateratzen lagunduko du. Fase honetako beste urrats batean olibak uretan ikuzi eta gatzunetan (%6 baino gatz gehiagoko kontzentrazioan) sartuko dira.
  3. Hartzitu eta kontserbatzea. Gatzunetan dauden olibek, hainbat mikroorganismoren garapenari esker, berezko hartzidura laktikoa nozituko dute. Prozesu horretan fruituen barreneko azukreak eta bestelako nutriente batzuk azido laktiko eta bestelako gai bihurtuko dira, eta azken produktuaren ezaugarrietan erabateko eragina izango dute. Prozesu honetan produktuaren pH faktorea eraisten da, presente egon daitezkeen mikroorganismo patogenoen hazkuntza eta ugalpena galarazteko. Kontserbazio fasea ere aurreko fasean erabili diren ontzietan bertan egiten da eta iraupena aldatu egiten da, batetik bestera.
  4. Aukeratze eta sailkatzea. Eragiketa hauek eskuz edo aparatu elektronikoen bitartez egiten dira. Aukeraketan txortenak, hostoak eta hautsi, urratu edo zikindutako olibak bereizten dira besteetatik. Azkenean, aleak tamainaren arabera sailkatzen dira. Olibak kalibratu egiten dira, kilo batean sartzen diren ale kopuruaren arabera. Olibaren pisuaren (honen %30 inguru hezurrari dagokio) eta zeharkako diametroaren arteko erlazioa dago beti.
  5. Hezur gabetze eta betetzea. Hezurra erauzi eta zuloan antxoazko betegarria sartzen dute makina berezi batzuek. Ondoren, olibak dentsimetro edo flotazio-andeletik igarotzen dira, behar bezala hezurgabetu ez direnak eta hezur hutsak baztertzeko. Betetzeko antxoa masa egin denetik txertatu arte lau ordu baino denbora gehiago igaro bada, masa hori 4 - 6º C-tara freskatu beharra dago, guztirako denbora, gehienez, 12 ordu izango dela kontuan izaki.
  6. Tarteko bilketa. Fase horretan, beterik dauden olibak bildu egiten dira, ontziratze lantegira igorri aurretik. Bertan olibak sei ordu baino denbora gehiago ematekoak badira, 4 - 6º C tenperaturan mantenduko dira, 48 orduz, gehienez ere.
  7. Ontziratzea. Olibak gatzunetan (ur gazi-gazitan) ontziratzen dira eta ondoren ontzia hermetikoki ixten da, huts-sistemak aplikatuz.
  8. Pasteurizatzea. Olibak ontziratu ondoren pasteurizazio prozesua aplikatu ohi zaie, produktuak ahalik eta denbora luzeenean jangarri iraun dezan.
  9. Hoztea. Produktua berotu eta berehala hozten da, ontziak ur hotzetan sartuz.
  10. Biltegiratzea eta banatzea. Elaborazio prozesua buruturik, produktua bitarteko biltegietan metatu eta azkenean banatu egiten da, komertzializatua izan dadin.

Etiketa

Produktua hauen etiketa baloratzeko unean aintzat hartu dira bai mahaiko olibei aplikatu behar zaien berariazko arautegian xedaturiko adierazpenak, baita elikagaien etiketatze, aurkezte eta publizitatea egiteari buruzko arautegi orokorra ere. Hortik ondorioztatzen da honelako produktuen etiketan nahitaez agertu beharreko informazioa marka erregistratua, salmentako izendapena (antxoaz beteriko olibak) fruituaren kolorearekin (berdea) osatua, enpresaren izen edo izendapen soziala eta helbidea, osagaien zerrenda, antxoen edukia, kategoria komertziala (estra, lehena edo bigarrena), pisu garbia eta pisu xukatua, lotea, kontsumitzeko data egokia, den-dena espainolez gutxienez idatzita eta ikus eremu berean.

Zortzi laginen etiketak ikusirik, hurrengo akatsak hauteman ziren:

Olivax, Ybarra eta Carbonell laginek ez dute zehaztu antxoaren edukia. Arautegia urratu egiten dute.

Olivax, El Serpis, El Torreón, Maestranza eta Ybarra laginek ez dute ikus eremu berean agertzen salmentako izendapena, pisu garbia eta pisu xukatua eta datak. Arautegia urratu egiten dute.

Honelako produktuen etiketan nutrizio alorreko informazioa ematea ez da derrigorrezkoa, El Serpis laginarentzat izan ezik: hor nahitaezkoa da produktuak daukan gatz kopuruari buruzko datua txertatzea (%35 gatz gutxiago). Nolanahi ere, lagin guztiek ematen dute osaketari buruzko informazio nutrizionala. Olivax, Carbonell, El Torreón eta Como laginek ez dute sodio (gatza) kopururik adierazten; alderdi horrek berebiziko garrantzia du, gantza baitu osagai nagusia eta, gainera, gatz ugari dauka. Ondorioz, Como (laginik merkeena) eta La Española dira etiketari buruzko arautegia zorrozki betetzen duten bakarrak. Gainerako etiketek ikus eremu berean eskaintzen den informazioa berrikusi eta antxoaren edukia jakinarazi beharko dute.

Gantza, beste edozein nutriente baino ugariago

Zortzi laginetako egiazko pisu garbia (olibak gehi ura) eta pisu xukatua (olibak soilik) egiaztatzean, pisuari dagokionez akats nabarmenik ez zegoela frogatu zen.

Era berean, kilo batean sartzen diren aleen kopurua ere kalkulatu zen: 234 olibatik (Carbonell eta La Española) 314 eta 318 olibara doaz (Olivax eta Como). Kiloko ale kopuru txikiago izateak esan nahiko luke olibak handiagoak direla edota, bestela, betegarri gutxiago daukatela.

Antxoaz beteriko oliben osagai ugariena ura da, lagin guztiek eduki bertsua dutelarik: produktu osoaren %76 inguru, alegia. Nutriente ugariena gantza da (batez beste, %16): bertan, gantz azido asegabeak dira gehientsuak (produktuaren 100 gramoko, gantz hutsa den 16 gramoetatik 2,5 gramo gantz azido aseak dira, 12 gramo monoasegabeak (azido oleikoa) eta 1,5 gramo, poliasegabeak); horrenbestez, antxoaz beteriko oliba hauen lipido-profila osasuntsua da. Bestetik, gantz horrek ez du kolesterolik, ia: arrasto ñimiñoak antxoari dagozkio.

Gantz gehien daukaten olibak Como laginekoak dira (%18,3), ondotik El Torreón eta Maestranza datozkiela (%17 baino gehixeago). Gantz gutxien daukatenak Ybarra eta La Española dira (biek ere, %14,5). Karbohidratoak, batez beste, elikagai osoaren %3,5 dira, lagin batetik bestera aldatzen direlarik: %2,9tik (Olivax) %4,4era arte (El Torreón). Proteinak dira nutriente denetan urrienak, guztirako edukiaren %1era ozta-ozta iristen direlako, betegarrian antxoak presentzia handia duen arren. Proteinen edukia ere desberdina zen, laginen arabera: %0,7 (Ybarra) txikiena izaki, %1,4 (Como), handiena da. Antxoaz beteriko oliba hauen kalorien ekarpena (batez beste, ehun gramoko 160 kaloria) neurrikoa, tamainakoa dela esan dezakegu. Bestetik, ehun gramo olibak (27 ale, hor nonbait) hiru gramo gatz dute, hau da, aholkatzen den eguneko kopuruaren erdia. Azterturiko laginetan ere gatzaren proportzioak biziki desberdinak ziren: %2 baino gutxiagotik hasita (El Serpis, zeinak etiketan "%35 gatz gutxiago daukala" dioen) ia-ia %4ra arte (La Española).

Olibak, funtsez, fruitu gantzatsu eta gaziak dira baina bestelako elementu interesgarriak ere badauzkate, dietaren eta nutrizioaren ikuspegitik: zuntza, bitaminak, mineralak eta gai antioxidatzaileak. Zuntzen edukia, ehun gramo jangarriko, 3 gramo ingurukoa da eta, mineralei dagokienez, besteak beste potasioa, kaltzioa, magnesioa, burdina, fosforoa eta iodoa daukate olibek. Bitaminez ere hornitzen gaituzte olibatxoek, kopuru txikitan bada ere: B multzoko bitaminak eta liposolubleak, hala nola A pro-bitamina eta E, biak ere, eragin antioxidatzailekoak.

Kalitatea, akatsak eta araua

Mahaiko oliben kategoriak hiru dira: estra (hoberena), lehena (tartekoa) eta bigarren edo estandarra (kalitate komertzial apalena). Kategoria horiek zerikusia dute fruituek agertzen dituzten akatsekin, ukituarekin (samurrak, haritsuak edo zimurtuak), mamia ukitzen ez duten epidermiseko akatsekin (orbanak, azaleko urratuak edo kolore arraroa) edo mamia ukitzen duten epidermiseko akatsekin (mesokarpioraino sartzen diren orbanak, 9 mm2 baino azalera handiagokoak, zuloak, intsektuen erasoak, etc), txorten luzearekin (olibako atalik irtenenetik 3 mm. baino txorten luzeagoak), fruitu hautsiekin, edo bete gabeko olibak dira, edo ondo bete gabeak, edo akatsez betetakoak, edo betegarrian gai arraroak dauzkatenak. Kategoria bakoitzean arauak gehieneko akats kopuru jakin bat onartzen die olibei. Dena den, xedaturiko akats bakoitzaren portzentajeak zorrozki beteta ere, baliteke oliba lata batek araua urratzea, akats guztiek batera ezin baitute portzentaje-muga bat gainditu: %12 estra kategoriakoek, %17 lehenekoek eta %22 bigarrenekoek.

Arauak xedatzen dituen baldintzak eta zortzi laginek agerturiko emaitzak kontuan izanik, lagin bakar bat ere ez da etiketan adierazitako kategoriakoa. El Serpis lagina, bertako olibak estra kategoriakotzat dituelarik (benetan lehen kategoriakoak izaki, maila horretako bakarrak, gainera) da kalitate teorikotik gertukoena.

Orrialde-zenbaketa



Ekintza honek Bizkaiko Foru Aldundiaren Kultura Sailaren laguntza jaso du

Beste zerbitzu batzuk


Bilatu

Copyright-i buruzko informazioa eta lege-oharra

Visita nuestro canal Eroski Consumer TV

 EROSKI CONSUMERen oso serio hartzen dugu zure datuen pribatutasuna, lege oharra. © EROSKI Fundazioa

EROSKI Fundazioa

Validaciones de esta página

  • : Conformidad con el Nivel Triple-A, de las Directrices de Accesibilidad para el Contenido Web 1.0 del W3C-WAI
  • XHTML: Validación del W3C indicando que este documento es XHTML 1.1 correcto
  • CSS: Validación del W3C indicando que este documento usa CSS de forma correcta
  • RSS: Validación de feedvalidator.org indicando que nuestros titulares RSS tienen un formato correcto